KURSAN MUHENDISLIK - SU SONDAJI - SU KUYUSU

FAY NEDİR ?

Dünyamızı oluşturan kayalar başta yukarıda belirtilen levha hareketleri olmak üzere çeşitli hareketler sonucunda deformasyona uğrarlar. Bu deformasyon, kayaların ve onları etkileyen kuvvetlerin özelliklerine bağlı olarak sünek ya da kırılgan nitelikte olabilir. Sünek deformasyon kayaların kıvrımlanmasına yolaçarken kırılgan deformasyon da kayaların Fay adı verilen düzlemler boyunca kırılmasına neden olur.
Fayların boyutları ve atımları (blokların fay boyunca ötelenme miktarı) birkaç santimetreden kilometrelere hatta yüzlerce kilometreye kadar değişebilir.

FAY ÇEŞİTLERİ NELERDİR ?

Faylar, kesip kırdıkları kayaları bloklara ayırırlar. Bu blokların birbirlerine göre hareket ettikleri yönlere göre faylar çeşitli isimler alırlar. Eğer bloklar yukarı ya da aşağı doğru hareket etmişlerse bu tür faylara eğim atımlı fay, bloklar yatay olarak hareket etmişlerse bu tür faylara doğrultu atımlı fay, bloklar her iki şekilde de hareket etmişlerse bu tür faylara da verev atımlı faylar denir.Yatay sıyırmalı faylanmada, bloklar birbirlerine nazaran yatay hareket yaparlar. Yatay faylanama hareketinin sağ veya sol atımlı olduğu faya üsten bakılarak anlaşılabilir. Üstten bakıldığında, relatif yerdeğiştirme sağa doğru ise sağ atılımlı fay, sola doğru ise sol atılımlı fay olarak adlandırılır.

FAYLANMA TEORİSİ

A) İki yönden sıkıştırılan kaya
B) Bu kuvvet altında kayanın zamanla şekil değiştirmesi
C) Kaya aniden kırılarak fay oluşur ve ortaya çıkan enerji deprem dalgaları halinde yayılır. Hareket yatay olduğu gibi düşey de olabilir. Kırılmanın olduğu noktaya "Odak" (iç merkez) denir. Odak noktasının düşey olarak yeryüzüne rastladığı noktaya "Episantr" (dış merkez) denir.

FAY ÇEŞİTLERİ

Normal faylanma genelde yerkabuğunun yatay çekme kuvveti sonucu oluşur. Ters faylanma basınç kuvveti sonucu oluşur. Yatay sıyırmalı faylanmada, bloklar birbirlerine nazaran yatay hareket yaparlar. Yatay faylanama hareketinin sağ veya sol atımlı olduğu faya üsten bakılarak anlaşılabilir. Üstten bakıldığında, relatif yerdeğiştirme sağa doğru ise sağ atılımlı, sola doğru ise sol atılımlı olarak adlandırılır.

Normal faylanma arasındaki blok çökerse buna "Graben" (çöküntü) denir. İki ayrı normal faylanma arasında bir yükselti bloğu kalırsa buna "Horst" (yükselti) denir.

TÜRKİYE DİRİ FAY HARİTASI