6326 SAYILI PETROL KANUNU
Kabul Tarihi: 07.03.1954 - Yayım Tarihi: 16.03.1954
BIRINCI KISIM
Umumi Hükümler
BÖLÜM 1: Mülkiyet ve Maksat
MADDE 1 - Türkiye’deki petrol kaynakları Devlet’in hüküm ve tasarrufu altındadır.
MADDE 2- Bu Kanun’un amacı Türkiye Cumhuriyeti petrol kaynaklarının Milli menfaatlere uygun olarak, hızla, sürekli ve etkili bir şekilde aranmasını, geliştirilmesini ve değerlendirilmesini sağlamaktır.
BÖLÜM 2: Tarifler
MADDE 3- Bu Kanun'da kullanılan terimlerin delalet ettiği manalar aşağıda gösterilmiştir.
1-a) Yerden çıkarılan veya çıkarılabilen mayi veya gaz halindeki bilcümle tabii hidrokarbonlara,
b) Mayi petrol veya gazla birlikte istihsale elverişli olan veyahut bunların içinde erimiş bulunan bilcümle asfalt ve diğer sulp hidrokarbonlara,(2)
c) Yukarıdaki fıkralarda yazılı maddelerden Müştak hidrokarbon mahsullerine, PETROL;
2- Teksif, kimyevi muamele, tasfiye veya diğer usul ve ameliyelerle petrolden istihsal edilen mamul veya yarı mamul herhangi bir hidrokarbona PETROL MAHSULÜ,
3- İktisadi isletmeye elverişli miktarda bir petrol birikintisini ihtiva ettiği tespit olunan arz parçasına PETROLLÜ ARAZI,
4- Bir petrollü arazinin bulunmasına KESIF,
5-a) Petrol araştırması ile ilgili olmak üzere arazinin yerden ve havadan topografik, jeolojik, jeofizik, jeosismik ve benzeri usullerle mesaha ve tetkik edilmesine ve -arama sondajları hariç- lüzumlu ameliye, tecrübe ve jeolojik malumat almak maksadıyla sondajlar yapılmasına JEOLOJIK ISTIKSAF,
b) Petrol bulmak veya petrollü arazinin vüs'atını tespit etmek maksadıyla tecrübe kuyuları açılmasına ARAMA SONDAJI,
c) (a) ve (b) fıkralarındaki ameliyelerin hepsine birden ARAMA,
6- Bir petrollü arazinin hudutlarının ve çıkarılabilir petrol varlığının tayini ve petrolün çıkarılması maksadıyla sondajlar yapılmasına ve petrollü arazinin teçhiz edilmesine INKISAF,
7- Bir petrollü araziden petrolün çıkarılmasına ve bu petrolün iptidai muamelesine, petrollü arazi dâhilinde veya civarında kain depolara, boru hattına veya tasfiyehaneye nakline kadar tabi tutulduğu ameliyelere ISTIHSAL,
8 - a) Arama, kesif, inkişaf, istihsal, tasfiye ile petrolün ve petrol mahsullerinin depolanmasına, nakledilmesine ve satılmasına ( Petrol mahsullerinin doğrudan doğruya tüketiciye perakende olarak veya tevzi müesseseleri tarafından satışı, satış için gerekli depolama ve nakliye İşleri hariç),
b) Yukariki ameliyelerden herhangi biri için lüzumlu enerji ve su tesİşlerinin; bina, kamp ve diğer bilcümle tesislere teçhizatın inşasına, kurulmasına ve isletilmesine,
c) (a) ve (b) bendelerinde sözü geçen ameliyelere müteallik idari faaliyetlere, PETROL AMELIYATI veya sadece AMELIYE,
9- Bu Kanun'a göre verilen jeolojik istikşaf Müşaadelerine MÜŞAADE,
10-a) Bu Kanun'a göre verilen petrol arama ruhsatnamesine ARAMA RUHSATNAMESI,
b) Bir arama ruhsatnamesinin taalluk ettiği sahaya ARAMA SAHASI,
11-a) Bu Kanun'a göre verilen petrol isletme ruhsatnamesine ISLETME RUHSATNAMESI,
b) Bir isletme ruhsatnamesinin taalluk ettiği sahaya ISLETME SAHASI,
12- Bir petrol ameliyatı ile ilgili araziyi kiralama ve bu arazi üzerinde tesisi mümkün olan intifa ve irtifak haklarına KULLANMA HAKKI,
13- Arama, kesif, inkişaf ve istihsalden başka bir petrol ameliyatı yapmak üzere bu Kanun'a göre verilen Müşaadeye BELGE;
14- Bir belge ile yapılmasına izin verilen bir ameliyat için lüzumlu sahaya BELGE SAHASI,
15- Müşaade sahibine ARASTIRICI,
16- Arama ruhsatnamesi sahibine ARAYICI,
17- İsletme ruhsatnamesi sahibine ISLETMECI,
18- Bir Müşaadeden veya arama ruhsatnamesinden veya isletme ruhsatnamesinden veya belgeden doğan haklardan herhangi birine PETROL HAKKI,
19- Bu Kanun'a göre tayin olunmuş bir petrol bölgesine BÖLGE,
20- Bu Kanun'un hükümleri dairesinde aramaya, isletmeye veya bunlar için müracaata açık bulundurulan bir sahaya AÇIK SAHA,
21- Bir petrol ameliyatının yapılmasında, tecrübeli bir şahısdan ayni hal ve şartlar altında beklenebilecek gayret, ehliyet, verimlilik, başiret ve tedbirliliğe HÜSNÜNIYET,
22- Bir petrol ameliyatının yapılmasında, petrolün, petrol mahsullerinin, hazne enerjisinin, suyun ve diğer minerallerin ziyanına, karışmasına, bozulmasına veya suiistimaline sebebiyet veren ve bu ameliyatın hüsnüniyetle yapılmış olması halinde normal olarak vukuuna imkan bulunmayan bir fiil veya ihmale ISRAF,
23- Bir petrol ameliyatının yapılmasında, bu ameliyatın yapıldığı mahalde veya yakınında meşru surette bulunan bir kimsenin ölümüne, maluliyetine veya sıhhatinin bozulmasına sebep olan veya olabilecek mahiyette bulunan ve ameliyenin hüsnüniyetle yapılmış olması halinde normal olarak vukuuna imkan bulunmayan bir fiil veya ihmale TEHLIKELI FII
24- İç suların, karasularının veya uluslararası anlaşmalara veya teamüllere göre petrol ameliyatı amacı ile Türkiye'nin tasarruf edebileceği karasuları dışındaki suların altında aralıklı veya sürekli olarak kalan arazi de dâhil olmak üzere Türkiye topraklarına ARAZI
25- a) Petrol hakki sahibinin Türkiye'de ödemekle yükümlü olduğu Kurumlar Vergisi tevkifti ile hissedarlar adına tevkif edilmesi gereken Gelir Vergisi hariç, petrolle doğrudan doğruya ilgili vasıtalı vergilerle, Gümrük ve resimleri dahil olmak üzere petrolün Türkiye içinde veya dışında en yakin erişilebilir dünya piyasasında evsaf ve izafi ağırlık bakımlarından normal olarak mutad ayarlamalara göre tespit edilmiş serbest rekabet fiyatına, ayni evsafta petrolün dünya piyasasından Türkiye'de teslim edildiği yere kadar getirilmesi için gerekli bütün giderlerin eklenmesi ile elde edilen meblağı veya erişilebilir dünya piyasası mevcut olmadığı takdirde, petrol hakki sahibi tarafından Türkiye'de teslim edildiği yerde fiilen uygulanan satış fiyatına PIYASA FİYATI, (Bu fıkrada belirtilen serbest rekabet fiyatı, ihtiyacın devamlı olarak teminine Müşait bir piyasada fiilen sağlanabilen fiyattan yüksek olamaz)
b) Tasfiye edilmiş petrol mahsullerinden başka petrolün kuyu başından Türkiye'de teslim edildiği yere kadar getirilmesi için Gelir ve Kurumlar vergileri ile bu vergiler sebebiyle tevkif edilmesi gereken vergilerden gayri vasıtalı ve vasıtasız vergiler de dahil olmak üzere gereken bilcümle masrafların piyasa fiyatından düşülmesi ile elde edilen rakama KUYUBAŞI FIATI
26- Miadi bir yıldan fazla olan malzeme ve tesisat masrafları ve genel idare giderleri hariç olmak üzere arama maksadıyla yapılan masraflara ARAMA GIDERLERI
27-a) Miadi bir yıldan fazla olup tesis edilmemiş veya kullanılmamış olan veya tesisinden veya kullanılmasına başlanmasından itibaren bir sene sonunda kullanılabilecek durumda olan veya hurda bulunan tesisat veya malzeme masrafları hariç olmak üzere kuyu açma, temizleme, derinleştirme, bitirme veya bu ameliyelere hazırlık için ve bunlara müteferrik olarak yapılan bilcümle isçilik, yakıt, tamir, bakım, nakliye, ikmal ve malzeme masraflarına SONDAJ FER'I GIDERLERI
b) Sondaj aletleri ve benzeri teçhizat hariç olmak üzere sondaj fer'i giderleri ile ekonomik miktarda petrol verimi olmayan kuyuların açılmasında kullanılan veya gerekli olan herhangi bir maddi ekonomik değer için yapılan masraflara YURT EKONOMISI YÖNÜNDEN VERIMI OLMAYAN KUYULARIN AÇILMA GIDERLERI
28- Muayyen bir arazide bir petrol ameliyatı yapmak hakkına karşılık Devlet'e arazi vüs'atine göre ödenen sabit meblağlara DEVLET HAKKI,
29- İstihsal olunan petrol üzerinden Devlet'e verilecek hisseye DEVLET HISSESI,
30-a) Menkul ve gayrimenkul mallara, sinai haklara, menkul kıymetlere ve bunlara taalluk eden her nevi hak ve menfaatlere IKTISADI KIYMETLER
b) Petrol hakki sahibinden Türkiye'deki petrol ameliyatı ile ilgili olarak kullanmaya tahsis ettiği sermaye mevcutlarının Vergi Usul Kanunu'na göre hesaplanmış kıymetine SERMAYE MEVCUTLARI ESASI
c) Vergi Usul Kanunu'nda değerlendirme ölçüleri gösterilen ekonomik isletmelere dahil kıymetler ile ilgili petrol hakki sahibinin ayni Kanun hükümleri gereğince sermaye hesabına alıp aktifleştirdiği arama giderleri, sondaj fer'i giderleri ve yurt ekonomisi yönünden verimi olmayan kuyuların açılma giderlerine SERMAYE MEVCUTLARI
31- Petrol dâhil, gerek ham, gerek yâri mamul yahut mamulbilcümle eşya, teçhizat, alet, edevat, makine, nakil vasıtaları, bilcümle diğer vasıtalar ve bunlara mütedair yedek parçalara MALZEME
32- Bir isletme hakkına dahil petrollü araziden her birine MÜNFERID SAHA
33- 15,5 Santigrad derecesinde ve her santimetre kare başına 1.03 kilogram tazyik altında ölçülen 158,984 litre (42 galonluk bir varil) mayi petrole veya 500 metre küp gaz halinde petrole PETROL BIRIMI
34- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı’na BAKAN
35- Bu Kanun'un uygulanması ile görevlendirilen kuruluşa PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ,
36- Petrol İşleri Genel Müdürü'ne GENEL MÜDÜR,
37- 1702 Sayılı Kanun'un 55. maddesi ile kaldırılmıştır.
38- Hakiki veya hükmi şahıslara SAHIS,
39- Bu Kanun'un tatbik suretini göstermek üzere neşrolunacak Petrol Nizamnamesine NIZAMNAME,
40- Türkiye Cumhuriyeti Devleti'ne DEVLET,
41- Milli ekonominin ihtiyaçlarını, petrol varlığının korunması ve sahanın verimi göz önünde bulundurularak Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce her bir kuyu itibariyle ekonomik olduğu kabul ve tespit edilecek 24 saatlik verime EKONOMIK MIKTARDA PETROL
42- Türk Silahlı Kuvvetleri ve Türkiye'nin diğer kamu kurum ve kuruluşları ile gerçek ve tüzelkişilerinin ve Türkiye'deki tasfiyehanelerin petrol tasfiye etmeleri için kullandıkları petrol ve Türkiye hudutları ve karasuları dâhilinde her türlü yabancı kara, deniz ve hava vasıtalarına verilen petrolün tümüne " memleket ihtiyacı";
BÖLÜM 3: Takdire Esas Olan Kıstaslar
MADDE 4- Petrol hakki iktisabı için yapılan bir talebin kabul veya reddedilmesinde:
1- Talebin milli menfaatlere ve bu Kanun'un maksadına uygun bulunup bulunmadığı;
2- Talibin;
a) Tatbik olunan Kanun ve nizamnamelere ve talimatlara riayetkarlığı;
b) Bu Kanun'un maksadına uygun bir surette çalışacağı hususunda karine olabilecek evvelki faaliyetleri;
c) Benzeri ameliyatın yürütülmesindeki tecrübesi;
d) Tasarlanan petrol ameliyatını yürütmek hususundaki mali iktidari;
3- Yukarıdaki fıkralara göre ayni derecede kabule sayan bulunan müracaatlar arasında tercih yapılırken müracaat sırası;
Nazara alınır.
BÖLÜM 4: Memnuiyetler ve Hususi Kayıtlar
MADDE 5-a) Bu Kanun'a göre Müşaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi veya belge alınmadan hiçbir petrol ameliyesi yapılamaz.
b) Başka bir kanuna göre bir asfalt veya diğer bir sulp hidrokarbon yatağı için verilmiş herhangi bir hak, bu hakkin sahibine bir petrol ameliyatı yapmak veya bir ameliyeye müdahale etmek hakkini vermez
MADDE 6- Petrol ile ilgili; Müşaade, arama ruhsatnamesi ve isletme ruhsatnamesi alma hakki Devlet adına, Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığına aittir. Ortaklık bu hakki bizzat veya idaresine ve sermayesine hakim olduğu uzman kuruluşlar aracılığı ile kullanır veya bu Kanun hükümleri dahilinde bu kuruluşlara devredebilir. Ancak, iktisap edilen ruhsatlar Kanunda gösterilen sınırlayıcı hükümleri asamaz.
Kuruluş amacına uygun olmak şartıyla, sermayesinin yarısından fazlası doğrudan doğruya veya dolayısıyla Devlete ait olan kamu kuruluş ve ortaklıklarına, Devlet adına, Bakanlar Kurulu kararıyla belge verilebilir.
Bu Kanundaki esaslara uygun olmak şartıyla, sermaye şirketlerine veya yabancı devletler mevzuatına göre sermaye şirketi niteliğinde bulunan özel hukuk tüzelkişilerine Müşaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi ve bu Kanunun 60 inci maddesinde yazılı şartlarla Bakanlar Kurulu kararıyla belge verilebilir
MADDE 7- Aşağıdaki yerlerde Bakan’ın mahsus Müşaadesi olmadan petrol ameliyatı yapılamaz
1- Devletin hudutlarından 5 kilometre mesafe dahilinde veya askeri yasak bölge içinde,
2- Tarihi veya dini bir yer veya tesise, petrol ameliyatıyla ilgisi bulunmayan bir yapıya, bir su tesisine, bir yol veya umumi geçide 60 metre mesafe dahilinde,
3- Bir şehir veya kasaba belediye imar sahası dahilinde.
MADDE 8- Müşaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi veya belge, sahibine bu Kanun'la veya başka bir kanunla girmesi veya bulunulması memnu olan bir yere girme veya o yerde bulunma hakki vermez.
MADDE 9-1- Müracaat sahibi, ameliyat esnasında vukuu melhuz zarar ve ziyanı ve bu Kanun'a göre ödemek mecburiyetinde kalacağı her türlü meblağları karşılamak üzere, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nce tespit edilecek makul miktarda teminat vermedikçe, Müşaade, arama ve isletme ruhsatnamesi veya belge alamaz.
2- Bakan, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü’nün teklifi üzerine, petrol hakki sahibinin yatırmış olduğu teminatın değiştirilmesini veya makul nikbette çoğaltılmasını isteyebilir. Bu talebe Bakan’ın tayin edeceği makul müddet içinde uymayan petrol hakki sahibine yeniden 90 günlük bir mühlet verilerek bu mühlet zarfında talebe uymadığı taktirde sahip olduğu Müşaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi veya belgenin nihayetleneceği bildirilir.
MADDE 10- Petrol hakki sahibi petrol ameliyatında veya bu ameliyat dolayısıyla israf veya tehlikeli fiil yapmamaya veya bunların yapılmasına mahal vermemeye mecburdur.
MADDE 11- Bir petrol ameliyatını tehdit eden bir hal hasıl olduğu takdirde, tehdit altında bulunan petrol hakki sahibi derhal Petrol İsleri Genel Müdürlüğü’nü ve bundan müteessir olabilecek diğer petrol hakki sahiplerini haberdar eder ve tehdidin mahiyeti ile bunu önlemek üzere alınmakta olan tedbirleri bildirir.
BÖLÜM 5: Milli Menfaatin Korunması
MADDE 12-1- Yabancı devletlerin doğrudan doğruya veya dolayısıyla idaresinde müessir olabilecekleri mikyasta veya şekilde mali ilgileri veya menfaatleri bulunan hükmü şahıslarla yabancı bir devlet için veya yabancı bir devlet namına hareket eden şahıslar
a) Petrol hakkına sahip olamazlar ve petrol ameliyatı yapamazlar;
b) Petrol ameliyatına lüzumlu menkul ve gayrimenkul emvali satın alamazlar, bunlara sahip olamazlar veya bunlar üzerinde hak veya menfaat tesis edemezler;
c) Bir petrol ameliyatına müteferrik veya onun bir kısmını teşkil eden tesisleri kuramaz veya isletemezler.
2- Bakanlar Kurulu kararıyla bu hükme istisna tanınabilir. Bu karar aleyhine 1 inci fıkradaki şahıslar tarafından adli ve idari kaza mercilerine müracaat olunamaz
MADDE 13-1. Petrol hakki sahipleri,1 Ocak 1980 tarihinden sonra keşfettikleri petrol sahalarında ürettikleri ham petrol ve tabii gazin tamamı üzerinden, kara sahalarında % 35 ini ve deniz sahalarında %45 ini ham veya mahsul olarak ihraç etmek hakkına sahiptirler, geri kalan kısım ile 1 Ocak 1980 tarihinden önce bulunmuş sahalardan üretilen ham petrol ve tabii gazin tamamı ve bunlardan elde edilen petrol mahsulleri memleket ihtiyacına ayrılır.
Petrol hakki sahiplerinin ürettikleri ham petrol ve tabii gazdan memleket ihtiyacını karşılamak üzere ayrılan kısmına piyasa fiyatı uygulanır. Piyasa fiyatının teşekkülüne esas olan ve bu Kanunun 3 üncü maddesinin 25 inci fıkrasında zikredilen unsurları ve uygulama esaslarını tespite Bakanlar Kurulu yetkilidir. Bakanlar Kurulu bu yetkiyi gerektiğinde Bakana devredebilir.
Petrol hakki sahibince kendi petrolü için talep ettiği piyasa fiyatına esas olan serbest rekabet fiyatı Bakanlıkça bu esaslar dahilinde değerlendirilerek onaylanır. Dünya serbest rekabet fiyatları değiştikçe bu işlem tekrarlanır.
Ülkede petrol mahsullerinin fiyatlarının teşekkülüne esas olan unsurların ve uygulama esaslarının belirlenmesine Bakanlar Kurulu yetkilidir.
2- Bakan mevcut kuyulardan kafi miktarda petrol istihsal etmelerini petrol hakki sahiplerinden isteyebilir. Bununla beraber hiç bir petrol hakki sahibi;
a) Kuyulardan en iyi verimle azami istihsal nispetinden fazla istihsal yapmakla,
b) Diğer petrol Müstahsillerinden istenilenden daha büyük nispette istihsalini artırmakla mükellef tutulamaz.
Ancak milli emniyet veya hakkaniyetin gerektirdiği veya israfı önlemenin emrettiği nispette, Bakanlar Kurulu kararıyla, bu kaideden inhiraf edilebilir.
PETROL KANUNU (1)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
IKINCI KISIM
İdare
BÖLÜM 1: Nizamname
MADDE 14- Bu Kanun'un tatbik suretini göstermek üzere bir Nizamname yapılır. Bu Nizamname, aşağıdaki hususları da ihtiva eder:
1- İdare makamlarına müracaat ve itirazların yapılmasında, rapor ve vesikaların verilmesinde riayet olunacak müddet ve usuller.
2- Bu vesikalardan lüzum görülenlerin mahiyetleri ve ihtiva edeceği hususlar,
3- Resmi Gazete'de nesredilecek mevat ve bu ilanların yapılmasında riayet olunacak müddet ve usuller.
4- Petrol sicilinin ne suretle tutulacagi, kayitlarin ne suretle tashih, tadil ve terkin edilecegi.
5- Müracaat, itiraz, kayit ve ilana müteallik diğer hususlar.
MADDE 15- Nizamname'ye uygun olmayan müracaat, itiraz, rapor ve vesikalar sahibine bir hak temin etmez.Ancak bunlarin Nizamname'ye uygun olmamalari bazi maddi hatalarla malül bulunmalarindan ileri geliyorsa, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü bu hatalarin düzeltilmesine Müşaade eder.
MADDE 16- 1702 sayılı Kanun'un 55. maddesi ile kaldirilmistir.
BÖLÜM 2: Teskilat
MADDE 17- Bu Kanun'un ve petrol mahsülleri ile ilgili diğer mevzuatin tatbiki ile görevli, katma bütçeli ve tüzel kisiligi haiz olmak üzere Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanligi’na bagli bir PETROL İŞLERİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ kurulmustur.
MADDE 18- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir Genel Müdür'ün idaresi altında merkez kurulusu ile merkez kurulusu disinda bölge müdürlüklerinden tesekkül eder.
Merkez kurulusu, Genel Müdür'ün idaresi altında Genel Müdür Başyardimcisi ve yardımcıları ile Teftis Kurulu Başkanı ve müfettişlerden; yeteri kadar teknik, hukuk ve ekonomi Müşavirlerinden; başmühendisler ve mühendislerden, jeologlardan, jeofizikçilerden ve uzmanlar ile ekonomistlerden, müdürler, kontrolörler ve diğer memurlardan terekküb eder.
Bölge kurulusu merkez kurulusuna bagli olup, Genel Müdür'ün teklifi ve Bakan'in onayi ile münasip yerlerde kurulur. Her bölge Müdürlüğü bir Müdür'ün idaresi altında müdür muavinleri ile teknik ve idari elemanlardan teskil olunur.
Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nde sözlesmeli personel istihdami caizdir. Ancak; hangi hizmetlerin sözlesme ile yürütülecegi Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanligi'nin teklifi üzerine Maliye Bakanligi ile Devlet Personel Dairesi'nin mütalaasi alinmak suretiyle Bakanlar Kurulu'nca tespit olunur.
MADDE 19-1- Petrol İşleri Genel Müdürü Bakan’ın inhası üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile tayin olunur.
2- Genel Müdür Yardımcıları, Müşavirler ve müdürler Genel Müdür'ün inhası üzerine Bakan, Muhasebe Müdürü ve memurları Maliye Bakanlığı ve diğer memurlar Genel Müdür tarafından tayin edilirler.
3- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Disiplin Komisyonu, Genel Müdür'ün Başkanlığı altında, Genel Müdür Yardımcıları, şube müdürleri ve Hukuk Müşavirleri'nden teşekkül eder. Bu komisyon, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce tayin edilmiş memurlara taalluk eden disiplin İşleriyle meşgul olur. Bakan tarafından tayin edilmiş memurlara taalluk eden disiplin İşleri Bakanlık Disiplin Komisyonu'nca incelenir.
MADDE 20- Genel Müdür bu Kanun hükümleri dairesinde bilcümle müsaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi, belgeleri vermeye salahiyetlidir ve bu Kanun'a göre yapılması lazım gelen tebliğ, ilan ve tescil İşlerinden mesuldür. Ancak, 4. maddenin 1.fıkrasındaki hususların takdiri Bakan'a aittir.
MADDE 21- 1702 sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldırılmıştır.
MADDE 22- 1702 sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldırılmıştır.
MADDE 23-1 Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün gelirleri:
a) Devlet bütçesinden yapılacak yardımlardan,
b) Petrol hakki sahiplerinin ödeyecekleri Devlet haklarından terekkübe eder.
2- Birinci fikranin (a) ve (b) bendlerinde yazili gelirler her yil Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün Bütçe Kanunu'na bagli (B) isaretli cetvelinde gösterilir.
BÖLÜM 3: Koordinasyon
MADDE 24-1- Diğer bir makamin yetki alanina giren bir hususu da ihtiva eden bir müracaat hakkinda karar almadan önce Bakanlık ilgili merciin muvafakatini alir. Ilgili merciler Bakanlar tarafından bu madde ile ilgili olarak yapilan talebleri öncelik ve ivedilikle incelemeye ve iki ay içinde sonuçlandirmaya mecburdurlar. Bu süre içerisinde sonuçlandirilmayan taleplere muvafakat verilmis sayılır.
2- Bu Kanun'un tatbikatiyle ilgili bulunan Bakanlıklarin mümessilleri Petrol İşleri Genel Müdürü'nün başkanliginda, Bakan'in tayin edecegi tarihlerde toplanarak Kanun'un 2.maddesinde yazili maksadi temin için alinmasi gereken tedbirleri tayin ve tespit ederler.
3- Petrol Hakki sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortakligi Bakan'in gösterecegi lüzum üzerine petrolle ilgili incelemelerle petrol ameliyatinin denetiminde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne yardimci olmakla yükümlüdür.
BÖLÜM 4: Itiraz Haklari ve Tahkikat Usulleri
MADDE 25- Müracaat ve petrol hakki sahibi, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından alinan ve müracaat, Müşaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi veya belgeden dogan haklarina tesir eden kararlara karsi bu Kanun hükümleri dairesinde teblig tarihinden itibaren yirmi gün içinde Bakana itiraz edebilirler.
MADDE 26- Bu Kanun'un hükümlerine göre iktisab edilmiş veya edilebilecek olan bilcümle haklarda müracaat veya hak sahibleri arasinda çikacak ihtilaflarin Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından müzakere ve sulh yolu ile halline çalisilir. Ihtilaflarin bu yolla halline imkan bulunmadigi takdirde ihtilafli konu Bakan'a intikal ettirilir.
MADDE 27-1- Bakan ve Genel Müdür bu Kanun'un kendilerine verdigi görevi yaparken lüzumlu gördükleri her türlü sorusturmayi yapmaya, delilleri tetkike ve sorusturma ile ilgili petrol müesseselerinin bütün islem, hesap ve kayitlarini tetkike, petrol ameliyati ve tesisatini denetlemeye yetkilidirler.
2- Tahkikatta takip edilecek usul, Nizamname ile tayin olunur.
3- Bakan ve Genel Müdür lüzumlu gördükleri taktirde tahkikati aleni olarak yapabilirler.
4- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 28- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 29- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 30- Bakan kendisine itiraz yolu ile intikal eden ihtilaflari en çok yirmi gün içinde karara baglar ve Bakanin bu kararı en çok on gün içinde ilgililere teblig olunur.
MADDE 31- Bu Kanun hükümleri dairesinde itiraz etmek ve Danistay'da dava açmak süresi kararlarin tebligi tarihinden itibaren yirmi gündür. Danistay bu davalari öncelik ve ivedilikle karara baglar.
MADDE 32-1- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün petrol hakki ile ilgili olup kesinlesen kararlarinin on bes gün içinde Resmi Gazete ile ilan edilmesi zorunludur.(1)
2- Bakan kararlarina karsi petrol hakki sahibi tarafından vaki itiraz ile birlikte tehir-i icra talep edildigi takdirde Devlet Surasi bu talep hakkinda en geç bir hafta zarfinda kararıni verir.
3- Petrol hakki sahibi aleyhindeki nihai karar muktezasinin yerine getirilmesi vakte muhtaç olan hallerde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından alakaliya münasib mehil verilir.
BÖLÜM 5: Mükellefiyetlerin Kaldirilmasi ve Tevsii
MADDE 33-Petrol hakki sahibinin talebi üzerine Genel Müdürlük Müşaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi veya belgenin ifasini emrettiği veya kanunen yapılması gerekli olan petrol ameliyatini, hakli ve makul sebeplerin ortaya çikmasi halinde 6 ay süre ile uzatabilir. Uzatma sebeplerinin ortadan kalkmasi veya kismen varid olmadiginin anlasilmasi halinde Genel Müdürlük verilen süreyi kisaltabilir veya büsbütün kaldirabilir. Yapilan uzatmalar arama ve isletme ruhsatnamesi veya Belgenin bu Kanun'a göre tespit edilmiş bulunan azami müddetinin uzatilmasini gerektirmez.
BÖLÜM 6: Tescil ve Ilan
MADDE 34-1- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir petrol sicili tutar. Bu sicil alenidir.
2- Petrol siciline Nizamname hükümleri dairesinde asagidakihususlar kaydedilir:
a) Arama ruhsatnamesi,isletme ruhsatnamesi ve belge iktisabi maksadiyla bu Kanun'a uygun olarak yapilan bilcümle talepler,
b) Arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi, belgeler ve bunlardaki degisiklikler; bunlarin ve Müşaadelerin her ne suretle olursa olsun nihayetlenmeleri,
c) Arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi ve belgeler ve bunlardan dogan petrol haklari üzerinde tesis edilecek haklar,
d) Arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi ve belgelerin ve bunlardan dogan petrol haklarinin veya bunlar üzerindeki haklarin devri ve bütün bunlar üzerine konulacak türlü takyidler.
e) Nizamname'de petrol siciline kaydedilecegi gösterilen diğer hususlar.
3- Bu maddeye göre petrol siciline kaydedilmesi gereken hususlar hakkinda diğer kanunlarin sicile ve tescile ait hükümleri tatbik olunmaz.
MADDE 35- 34. maddenin 2. bendinin (c) ve (d) fikralarinda yazili olan hususlarin kabul ve tescili talebi, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından derhal ele alinir. Talep petrol ameliyatinin daha çabuk veya daha verimli yürütülmesi veya petrol hakki sahibi tarafından kifayetli veya munzam kaynak temin edilmesi maksadina matuf ise müracaat tarihinden itibaren 60 gün zarfinda bir karara baglanir.
MADDE 36-1- Arama ve isletme ruhsatnameleri ve belgeler ve bunlardan dogan petrol haklari ve bu petrol haklarinin arama veya isletme sahasinin herhangi bir parçasina tallük edenleri petrol siciline kaydedilmekle beyi, rehin vesaire gibi gayrimenkuller üzerinde yapilabilecek akidlere, bu Kanun'da yazili sartlar dairesinde mevzu olabilirler.
2-a) Bir petrol hakkinin kullanilmasini icap ettiren ve usulü dairesinde tescil edilmiş bulunan bir hakkin sahibi, kendi hakkinin sumulü nispetinde petrol hakki sahibinin haklarina malik ve onun vecibeleriyle mükellef olur.
b) Bir arama veya isletme ruhsatnamesi veya belgenin veya bunlardan dogan petrol haklarindan herhangi birinin hissedarlari, hisseleri nispetinde, bu Kanun'un bahsettiği haklara sahip ve tahmil ettigg vecibelerle mükellef olur.
3- Haciz ve ihtiyati tedbirler hariç olmak üzere 34.maddenin 2.bendinin (c) ve (d) fikralarinda yazili olan haklardan ve takyidlerden hiçbiri Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce kabul ve petrol siciline kaydedilmedikçe Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne ve üçüncü sahislara karsi hüküm ifade etmez.
4- a) 1 ve 2 numarali fikralar hükümlerinin tatbik edilecegi petrol haklari,
b) 2 numarali fikrada yazili hak sahiplerini ve hissedarlari temsil edecek mümessile ve bu hak sahiplerinden veya hissedarlardan birinin vecibe ve mükellefiyetlerini yerine getirmemesinin diğer hak sahipleri ve hissedarlar hakkinda tevlid edecegi neticelere ait hükümler Nizamname'de gösterilir.
MADDE 37-1- Tasfiyehane ve boru hatlari belgeden ayri olarak herhangi bir tasarrufa mevzu olamazlar.
2- Bunlar bir taraftan tapu siciline, bir taraftan da petrol siciline kaydedilirler. Tasfiyehane ve boru hatlari, sahibinin veya Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün lüzumlu vesaiki vermek suretiyle yapacagi talep üzerine Tapu Sicil Muhafizliginca tescil edilirler. Sicile bunlara ait herhangi bir tasarrufun Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün izni bulunmadikça kaydolunamayacagi serhi de verilir.
3- Tapu siciline kaydedilen tasfiyehane ve boru hatlarinin petrol siciline kaydindan ayrica harç alinmaz.
MADDE 38-1- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü
a) Nizamname ve tadillerini,
b) Bölgelerin tayin ve tadillerini,
c) Açik sahalarin tespit, tadil ve kapanmalarini,
d) 1702 sayılı Kanun'un 55. maddesi ile kaldirilmistir.
e) Genel Müdür'ün tayinini,
f) 1702 sayılı Kanun'un 55. maddesi ile kaldirilmistir.
g) Müşaadeye tallük edenler hariç olmak üzere müracaatlar hakkinda verilen kararlari,
h) Bir arama veya isletme ruhsatnamesinin veya belgenin verildigini, tadil veya devrolundugunu, bunlarin ve Müşaadenin nihayetlendigini, arama ve isletme ruhsatnameleri ve belgeler üzerinde tesis olunan diğer haklari ve takyidleri,
i) 1702 sayılı Kanun'un 55. maddesi ile kaldirilmistir.
j) Bu Kanun'un ve Nizamname'nin nesrini emrettiği diğer herhangi bir hususu,
Resmi Gazete'de ilan eder.
2- Resmi Gazete'de ilan tebligat mahiyetindedir; ancak bu Kanun'un veya Nizamname'nin hususi tebligati amir hükümleri mahfuzdur.
3- Resmi Gazete'de ilan edilen herhangi bir hususun nesir tarihi; bu ilanda aksine sarahat bulunmadikça mer'iyyet tarihi olarak itibar olunur. Kendilerine hususi tebligat yapilmamis sahislar için arama veya isletme ruhsatnamelerinin başlangiç,temdid ve nihayet bulma tarihleri de bu hususdaki kararlarin nesir tarihleridir.
BÖLÜM 7: Sahsin Tescili ve Tebligat
MADDE 39-1- Bu Kanun'a göre hak talep eden hükmi sahis,Türkiye'de adres göstermeye mecburdur. Bunu yapmayana Müşaade, arama ve isletme ruhsatnamesi veya belge verilmez.
2- Arastirici, arayici, isletmeci veya belge sahibi:
a) Müşaadeyi, arama ve isletme ruhsatnamesini veya belgeyi elde ettiği tarihten itibaren 30 gün zarfinda Türkiye' de mukim bir mümessil ve bunun kanuni ikametgahini,
b) Vukubulduklari tarihten itibaren 30 gün içinde ikametgah ve mümessil degisikliklerini,
Petrol İşleri Genel Müdürlüğüne bildirmeye mecburdur.
3- 2 nci fikrada yazili hususlar petrol siciline kaydedilir.
4-a) Anonim ve sermayesi eshama munkasim olsun veya olmasin, bu Kanun'a göre bir petrol hakki iktisab eden ecnebi tabiyetini haiz bir sirket 30 Tesrinisani 1330 tarihli ecnebi anonim ve sermayesi eshama münkasim sirketlerle ecnebi sigorta sirketleri hakkindaki " Kanun-i Muvakkat'in 1,3,4,5,6,7,10,11 ve 13"üncü maddelerine ve 1 nci ve 4 üncü maddeleri dolayisiyla 12 nci maddesine tabidir.
b) Ancak bu Kanun'i muvakkat'in 1 nci maddesinde tadad edilen evrakin tasdikli suretlerinin sirketin iktisab ettiği petrol hakkinin yürürlüge girdigi tarihten itibaren 6 ay içinde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü vasitasiyla Ekonomi ve Ticaret Bakanligi'na tevdi edilmesi lazimdir.
5- Bu maddenin 2 nci fikrasinin (a) bendine ve 4 üncü fikrasina göre gösterilecek mümessilin ayni sahis olmasi lazimdir.
MADDE 40-39ncu maddeye göre:
1- Petrol siciline tescil edilmiş adreste mümessile yapilan tebligat petrol hakki sahibine yapilmis sayılır.
2- Adreste vukubulan degisiklik hemen bildirilmedigi ve yenisi de teblig memurunca tespit edilemedigi taktirde teblig olunacak evrakin bir nüshasi eski adrese ait binanin kapisina,diğer bir nüshasi da Genel Müdürlük'te herkes tarafından görülebilecek bir yere asilir ve eski adresin kapisina asilma tarihi teblig tarihi sayılır.
Bundan sonra tebligler, yeni adres bildirilmedigi müddetçe, yalniz Genel Müdürlük'te herkes tarafından görülebilecek bir yerdeki ilan tahtasina asilmak suretiyle yapilir.
3- Adres gösterilmemisse ,her türlü tebligat, teblig evraki Genel Müdürlük'te herkes tarafından görülebilecek bir yerde 95 saat asili bulundurulmak suretiyle yapilir. (1)
4- Yukaridaki durumlar disinda Genel Müdürlükçe bu Kanun'a göre yapilacak her türlü tebligat hakkinda Tebligat Kanunu hükümleri uygulanir.
BÖLÜM 8: Kayitlar, Raporlar ve Teftis
MADDE 41- Petrol hakki sahibi:
1- Nizamname'nin emrettiği kayitlari ve hesaplari tutmaya
2- Nizamname'de tespit olunacak hal ve sekillerde nümuneleri saklamaya,
3- Ameliyatin mahiyet, sumul ve neticelerine ait malumati nümunelerle birlikte Nizamname'de tespit olunan müddette, sekilde ve kifayette Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne tevdie, mecburdur.
MADDE 42-1- Bu Kanun'u uygulamakla görevli olanlar veya bunlarin temsilcileri petrol ameliyatini, ameliyat esnasinda elde edilen verileri ve numuneleri, bilcümle belgeleri ve muhasebe kayitlarini denetlemeye, kontrol etmeye ve gerekli gördükleri verileri ve numuneleri ve herhangi bir kaydin, hesabin, raporun ve belgenin suretini almaya ve petrol ameliyatinin normal seyrini aksatmaksizin muayene ve tecrübeler yapmaya yetkilidirler.
2- Petrol hakki sahibi, birinci fikra geregince selahiyetlerini kullandiklari sirada vazifelilere yardim etmekle mükelleftir.
MADDE 43-1- Bu Kanun hükümlerine göre görevli kimseler, görevleri sebebiyle, ögrendikleri petrol ameliyesine iliskin sirlarla mali ve petrol faaliyeti ile ilgili teknik mahiyetteki sirlari, petrol hakki sahibinin rizasi olmadikça, petrol hakkinin devami süresince gizli tutmakla yükümlüdürler.
Petrol hakki sahibinin petrol endüstrisinin her safhasinda elde ettiği tecrübe ve yaptigi islem ve kurdugu is münasebetlerini ve benzerlerini ilgilendiren ve yalniz petrol hakki sahibi ile, birlikte çalistigi kimselerce bilinen ve umuma veya her halde ilgili petrol endüstri kolunda çalisanlarin büyük çogunlugunca bilinmeyen her türlü teknik, ticari ve mali bilgiler sir teskil ederler. Vergi Usul Kununu'ndaki özel hükümler saklidir.
2- Genel mahiyetteki teknik, mali ve jeolojik bilgilerle kuyu yerleri, sondaj kesitleri, muhafaza borulari kayitlari ve genel üretim ve satis rakamlari sir sayilmaz.
MADDE 44- Bu Kanunun dairesinde elde edilen malümattan gizli tutulmasi gerekenlerin disinda kalanlar herkese açik bulundurulur. ve Nizamname'de gösterilmis ise petrol siciline kaydolunur.
BÖLÜM 9: Bölgeler ve Açik Sahalar
MADDE 45-1- Türkiye bu Kanun bakımindan Bakanlar Kurulu kararıyle müteaddid bölgeye ayrilabilir. Bölgeler tadil ve bölge taksimati yeniden tayin edilebilir. Bir bölge üç milyon hektardan asagi olamaz.
2- Bir Bölge Bakanlar Kurulu kararıyle tamamen veya kismen aramaya ve isletmeye açilabilir veya açik bir saha tadil edilebilir veya kismen veya tamamen kapatilabilir.
Bir bölgenin arama veya isletmeye kismen veya tamamen kapali olmasi, o bölgenin uzantisini teskil eden ve Türk karasulari disindaki sularda arama veya isletme ruhsatnamesi verilmesine engel olmaz.
Karasulari disinda denizlerde arama ve isletme ruhsatnamesi verilmesinde ve bu ruhsatlarla ilgili süreler ve yükümlülükler konusunda uygulanacak hukuki rejim Bakanlar Kurulu tarafından tespit olunur.
3- Yukaridaki fikralara göre verilen kararlar mukteseb haklari ihlal edemez.
4- Türkiye Petrolleri Annonim Ortakligi kapali bölgelerde de Bakanlar Kurulu'nun izni ile petrol ameliyati yapabilir. Askeri yasak bölgelerde yapilacak aramalarla ilgili Müşaade verilmeden önce Genel Kurmay Başkanligi'nin izni alinir.
PETROL KANUNU (2)
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ÜÇÜNCÜ KISIM
Arama ve Istihsal
BÖLÜM 1: Müşaade
MADDE 46-1- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, jeolojik istiksafta bulunmak için, vaki talebi Kanun'a uygun bulduğu taktirde, talepnamede gösterilen arazinin tamamı veya bir kısmı üzerinde, inhisari tazammun etmemek kaydiyle muayyen müddetle gereken Müşaadeyi verebilir.
2- Bu talep, büsbütün reddolunabilecegi gibi, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından konulacak kayit ve sartlarla ve Müşaadenin müddeti de tespit olunarak is'af edilebilir.
3- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü Müşaade talebi hakkindaki kararıni, müracaat tarihinden itibaren altmis gün içinde vermeye mecburdur.
MADDE 47-1- Bir arastirici petrol ameliyati yapmakta olan diğer bir petrol hakki sahibinin rizasi olmadan sondaj veya jeofizik etüdlerin yapildigi yerlere giremez veya diğer bir petrol hakki sahibinin ameliyati ile tedahül eden faaliyette bulunamaz.
2- Bir arastirici, Müşaadenin sartlari ve tahditleri ve 1 nci fikradaki kayitlar dairesinde Müşaadenin taalluk ettiği saha içinde jeolojik istiksaf yapabilir.
MADDE 48- Muayyen bir mahalde ameliyati nihayetlenmis bulunan bir arastirici, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün aksine emirleri olmadikça, araziyi ve üzerindeki her seyi mümkün olan sür'atte ve mertebede bu ameliyata başlamadan önceki vaziyete ifrag etmekle mükelleftir. Bu mükellefiyeti yerine getirmekten imtina eylerse, bunu Petrol İşleri Genel Müdürlüğü arastiricinin nam ve hesabina yapabilir.
MADDE 49- Bir arastirici, üzerinde ameliye yaptigi arazinin maliki veya zilyedi bulunan sahsa, araziye ika ettiği zarari ve bu sahsin mahrum kaldigi makul kari ödemekle mükelleftir.
BÖLÜM 2: Arama Ruhsatnamesi
MADDE 50- Bu kanun hükümlerine tabi olmak kaydiyla bir arama ruhsatnamesi, sahibine, arama sahasinda:
1- Jeolojik istiksaf yapmak,
2- Kendi petrol imkanlarini tespit maksadiyle, arama sahasi disinda Müşaade sahibi imis gibi jeolojik istiksafta bulunmak,
3- Inhisari tazammun etmek üzere arama veya inkisaf sondaji yapmak ve bu sahadan petrol istihsal etmek,
4- Bir kesfi müteakip isletme ruhsatnamesi talebinde bulunmak, haklarini verir.
Su kadar var ki, verilecek arama ruhsatnamesine, Kanun'un maksadina uygun sekilde, ameliye ile ilgili kayit ve sartlar konabilir.
MADDE 51-1- Arama ruhsatnamesi almak isteyen bir hükmü sahis, Nizamname hükümlerine uygun olarak Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne bir talepname ile müracaat eder. Talepnameye, ruhsatname harcinin ödendigini gösteren makbuz da baglanir.
2- Arama ruhsatnamesi bir arastirici tarafından talep edilmişse , bu talep Kanun'a ve Nizamname'ye uygun olup olmadigina göre kabul veya red olunur.
3- Arama ruhsatnamesi arastirici olmayan bir hükmü sahis tarafından talep edilmişse, bu talep, Kanun'a ve Nizamname'ye uygun oldugu takdirde dahi reddedilebilir.
MADDE 52-1- Petrol aramalarina açik bir sahaya yapilan arama ruhsatnamesi müracaatlarinin muhtevasi ilk müracaati takiben dört is günü gizli tutulur.
a) Bu süre içinde ayni arazi parçasını kismen veya tamamen ihtiva eden başka bir veya birden fazla müracaat yapilmissa bu müracaatlar ayni günde yapilmis sayilarak Genel Müdürlükçe bu Kanunun 4 üncü ve 51 inci maddeleri çerçevesinde degerlendirilir.
b) Birinci müracaati takiben dört is günü içinde ayni arazi parçasının tamamı veya bir kısmı için başka bir arama ruhsatnamesi müracaati yapilmamissa talep Genel Müdürlükçe 4 ve 51 inci maddeler dikkate alinarak karara baglanir.
c) Birinci müracaati takiben dört is gününden sonra yapilan ve ayni arazi parçasını kismen veya tamamen ihtiva eden arama ruhsatnamesi müracaatlari degerlendirmeye tabi tutulmaz.
2- Reddedilen arama ruhsatnamesi müracaat sahasina veya terkedilen bir arama sahasina, red veya terk keyfiyetinin kesinlesip Resmi Gazete'de ilanini takiben yapilacak müracaatlar hakkinda da yukaridaki hükümler uygulanir.
3- Usulüne uygun olarak yapilmis olan müracaatlar Genel Müdürlükçe en geç üç ay içinde sonuca baglanarak Bakana sunulur. Bakan bu Kanunun 4 üncü maddesinin 1 inci bendi ve 20 nci maddesi hükümleri dahilinde takdir hakkini kullanarak gerekli kesin kararı en geç yirmi gün içinde verir.
MADDE 53-1- Bir arama sahasi 50.000 hektardan fazla olamaz.
2- Bir bölgede bir tüzel kisi ayni zamanda en fazla sekiz arama ruhsatnamesine sahip olabilir. Ancak, Türkiye Petrolleri Anonim Ortakligi, toplam ruhsat adedi petrol arama bölgesi sayisinin on katini asmamak kaydiyla, her bölgede en çok oniki adet arama ruhsati alabilir.
3- Hiçbir hükmi sahis 1. ve 2. fikralarda yazili tahdidleri dogrudan dogruya veya dolayisiyle bertaraf edecek sekilde diğer bir hükmi sahis ile anlasamaz.
4- Kanuni süresi sona eren veya terk edilen bir arama ruhsatnamesinin kapsadigi arama sahasi için, ayni tüzelkisi tarafından bir yil içinde yeniden müracaatta bulunulamaz.
MADDE 54- Arama sahalari simal-cenup ve sark-garp istikametindeki dogru hatlarla çevrilir. Bu sahalarin en ve boy nisbeti diğer sahalarla komsulugu ve birlesimi bakımindan Nizamname hükümlerine uygun olmasi lazimdir.
MADDE 55-1- Bir arama ruhsatnamesinin süresi dört yildir.
2- Bir bölge dahilinde arama sahalarinin herhangi birinde bu Kanun hükümlerine riayet etmek suretiyle ve hüsniniyetle aramaya devam eden bir arayicinin o bölgedeki arama ruhsatnameleri süresi ihtiyaca göre iki yili asmamak üzere uzatilabilir.
Ancak, ikinci yilin sonunda arayicinin çalismalari kesif ihtimalini doguracak durumda ise uygun bir programla uzatma talebinde bulunmasi halinde, Bakanlar Kurulu teminat karsiliginda süreyi iki yila kadar daha uzatabilir. Teminatin cinsi ve miktari Bakanlar Kurulu tarafından tespit edilir. Programda öngörülen hususlarin yerine getirilmemesi halinde teminat hazineye irat kaydedilir.
3- Bu madde hükümlerine göre yapilan uzatmalar dahil 4 üncü fikra hükmü Müştesna olmak üzere bir arama runsatname süresi ilk yürürlük tarihinden itibaren sekiz yildan fazla olamaz.
4- Bir arayici kendi arama sahasinda bir kesif yaptigi takdirde Genel Müdürlük, 3 yili asmamak üzere arayicinin petrollü araziyi tespit etmesine imkan verecek yeterli bir zamana kadar ruhsatname süresini uzatabilir.
5- Yukarida belirtilen süreler deniz aramalarinda yüzde elli oraninda arttirilabilir.
MADDE 56- Arayici, her arama sahasi için Devlet Hakki ödemekle yükümlüdür. Devlet hakki, arama sahasinin hektari başina yilda;
1,2,3 üncü yillar için; 400 Türk Lirasi
4 ve 5 inci yillar için; 800 Türk Lirasi
5 inci yildan sonra her yil için 1200 Türk Lirasi'dir.
Bakanlar Kurulu, bu miktarlari on katina kadar artirabilir.
Arayicinin bir yil zarfinda fiilen yaptigi jeolojik arastirma ve sondaj masraflari o yil içinde ödeyecegi toplam Devlet hakkindan tenzil edilir. Ancak, tenzil edilecek miktar toplam Devlet hakkinin yüzde ellisinden fazla olamaz.
Yukarida belirtilen Devlet Hakki deniz aramalarinda su derinligi ve çalisma sartlari gözönüne alinarak Bakanlıkça yüzde elli oranina kadar azaltilabili
MADDE 57- Arayici, ruhsatnamesinin yürürlük tarihinden itibaren bir yil içinde arama sahasi dahilinde aramaya veya bu sahanin petrol imkanlarini tespit maksadiyle saha disinda jeolojik istiksaf yapmaya başlamakla ve ruhsatname müddetince aramaya hüsnüniyetle devam etmekle mükelleftir.
MADDE 58-1- Arayici, ayni bölgeye dahil arama sahalarinin herhangi birinde o bölgeye ait en eski ruhsatnamesinin tarihinden itibaren en geç üç yil içinde arama sondajlarina başlamaya mecburdur. Bu süre Bakanlar Kurulunca cinsi ve miktari saptanacak teminat karsiliginda, en çok bir yil daha uzatilabilir.
Arayicinin mükellefiyetini yerine getirmemesi halinde teminat hazineye irat kaydedilir.
2- Bir bölgedeki arama sahalarindan birinde bir kesif yapan arayici, kesfi takip eden 1 yil içinde ayni bölgedeki diğer bir arama sahasinda ve yine bir kesiften itibaren 3 yil içinde de o bölgedeki mütebaki arama sahalarindan arama sondajlarina başlamaya mecburdur.
3- Yukaridaki fikralardan herhangi birinin hükümleri dahilinde arama sondajlarina başlamis bulunan bir arayici, bu sondajlara, bir kuyunun tamamlanmasiyla bir yenisine başlanmasi arasinda alti aydan fazla müddet geçirilmemek kaydiyle hüsnüniyetle devam etmeye mecburdur.
MADDE 59- Bir arama sahasinda yapilan bir kesfi müteakip, aksine muhik sebep bulunmadikça, arayici, sahayi tespit etmek ve inkisaf ettirmekle ve bir isletmeci imis gibi bulunan petrolü istihsal eylemekle mükelleftir.
Bu takdirde arayici, petrol ameliyati ve istihsal olunan petrol bakımindan, bir isletmecinin bilcümle vecibelerine tabidir.
BÖLÜM 3: Isletme Ruhsatnamesi
MADDE 60- Bir isletme ruhsatnamesi, isletmeciye, bu kanun hükümlerine tabi olmak kaydiyla, hakki geçerli oldugu müddetçe, ilgili bulundugu sahada petrol aramak, inkisaf ettirmek, istihsal etmek, istihsal ettiği petrolü nakletmek ve her safhada satmak haklarini verir.
Isletmeciye, tek başina veya diğer isletmecilerle birlikte talebi halinde sahalarin rezerv ve üretim durumu elverisli olmak ve ekonomik oldugu kabul edilmek ve bu Kanunun amacina ve belge ile ilgili diğer hükümlerine uygun görülmek kaydiyla Bakanlar Kurulu kararıyla belge de verilebilir.
MADDE 61-1- Bir isletme sahasi en çok 25 bin hektardir.
2- Bir bölgede bir hükmi sahis ayni zamanda mecmuu 150 bin hektari asmayan isletme sahalarina sahip olabilir.
3- Hiçbir hükmi sahis 1 ve 2. fikralarda yazili tahditleri dogrudan dogruya veya dolayisiyle bertaraf edecek sekilde diğer bir hükmi sahis ile anlasamaz.
4- Bir isletme ruhsatnamesi 63 ve 64 üncü maddelerde gösterilen yollardan başka surette istenemez ve verilemez.
MADDE 62- Isletme sahalari simal-cenup ve sark-garp istikametlerindeki dogru hatlarla çevrilir. Sahalarin en ve boy nisbeti, diğer sahalarla komsulugu ve birlesimi bakımindan, Nizamname hükümlerine uygun olmasi lazimdir.
MADDE 63-1- Arama sahasinda bir kesif yapmis bulunan ve arama ruhsatnamesi yürürlükte iken Nizamname hükümlerine uygun olarak isletme ruhsatnamesi talep eden bir arayiciya, arama sahasi dahilinde kendi seçtigi ve arama sahasinin yarisini asmayan herhangi bir veya müteaddit arazi parçasi için 61 ve 62.maddelerdeki tahditlere tabi olmak kaydiyle, arama ruhsatnamesinin verildigi tarihte cari bulunan sartlarla isletme ruhsatnamesi verilir. Arayici, talepnamesine ruhsatname harcinin ödendigini gösteren makbuzu da baglar.
2- Isletme ruhsatnamesinin verilmesiyle arama ruhsatnamesi nihayet bulur. Ancak, arama sahasinin arta kalan bölümü için hak sahibi tarafından yeniden arama ruhsati talebinde bulunur ise, bu talep Petrol İşleri Genel Müdürlüğünce Kanunun 53 üncü maddesinin 4 üncü fikrasi hükmü disinda degerlendirilebilir.
3- Arama sahasinin yarisini asmamak üzere isletme sahalarinin tayin ve tahdidinde riayet edilecek esaslar ve usuller Nizamname'de gösterilir.
4- Isletme ruhsatnamesi talep eden arayici, ruhsat talebine isletme sahasinin gelistirilmesi ve üretimi ile ilgili bir programi ekler. Genel Müdürlük bu programda petrol endüstrisinin gereklerine ve Türkiye ihtiyaçlarina uygun degisiklikler yapmasini isteyebilir.
MADDE 64-1- Üzerinde arama veya isletme hakki bulunmayan bir saha, isletme ruhsatnemesi mevzu olarak, Bakanlar Kurulu kararıyla müzayedeye çikarilabilir.
Isletme ruhsatnamesi evvelce müzayedeye çikarilmis bulunan bir isletme sahasinin tamamı veya bir kısmı yine Bakanlar Kurulu kararıyle müzayededen kaldirilabilir.
2- Müzayedeye çikarilan bir saha için, müzayede kararı kaldirilmadikça, başka suretle arama ve isletme ruhsatnamesi verilemez.
3- 1.fikrada yazili müzayede, Nizamname hükümleri dahilinde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından yapilir.
4- Bir sahanin müzayedeye çikarilmasi, en fazla teklifte bulunana verilmesi veya herhangi bir teklifin kabul edilmesini tazammum etmez.
5- Su kadarki, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, müzayedeye çikarmadan önce, T.P.A.O.'na bu sahayi isletme ruhsatnamesi konusu olarak isteyip istemedigini, süre tayini suretiyle yazacagi bir yazi ile T.P.A.O.'dan sorar. T.P.A.O.'nin talebi halinde saha müzayedeye çikarilmaz ve isletme ruhsati konusu olarak T.P.A.O.'na verilir.
MADDE 65-1- Bir isletme ruhsatnamesinin süresi, yürürlüge girdigi tarihten itibaren 20 yildir.
2- Arama sahasindaki bir kesfi müteakip, inkisaf için arama ruhsatnamesi, 55. maddenin 4.fikrasi geregince temdid edilmiş ise, temdid müddeti isletme ruhsatnamesinin müddetine mahsup olunur.
3- Vecibelerini tamamen yerine getirmis olan isletmecinin talebi üzerine, isletme ruhsatnamesi Genel Müdürlük tarafından milli menfaatlere, teknik ve ekonomik esaslara uygunlugu tespit ve teklif edilmek suretiyle ve toplami (10) ar yili geçmemek üzere iki defa Bakanlar Kurulu kararıila uzatilabilir.
MADDE 66-Isletmeci:
1- Hakkinin yürürlüge girdigi tarihten itibaren bir yil zarfinda, isletme sahasinin hudutlarini Nizamname'nin gerektirdigi tarzda ve münasip miktarda hudud noktalariyle isaretlemeye,
2- Isletme sahasinin tadil edilmesi halinde, bu tadilin tatbik mevkiine konuldugu tarihten itibaren 4 ay zarfinda isletme sahasinda degismis bulunan hududlarini münasip miktarda hudud noktalariyle 1. fikrada yazili oldugu vechile isaretlemeye,
3- Isletme sahasinin hudud noktalarini muhafaza etmeye, mecburdur.
MADDE 67- Bir isletmeci, isletme sahasi kafi derecede inkisaf ettirilmemisse, isletme ruhsatnamesinin yürürlük tarihinden itibaren alti ay zarfinda bir inkisaf sondajina başlamaya ve o zamana kadar yapilandan daha genis ölçüde olmak üzere her petrollü araziyi hüsniniyetle tayin ve inkisaf ettirmeye, bunlardan petrol istihsaline, bu petrolü için pazar aramaya ve onu satmaya mecburdur.
MADDE 68-1- Bir isletmeci, isletme ruhsatnamesinin alinmasindan başlayarak bir yil içinde isletme sahasindan ekonomik miktarda petrol istihsal etmedigi takdirde Genel Müdürlük kendisine ekonomik istihsal sartlarini da göz önünde tutarak 90 gün süre verir. Isletmeci bu süre içinde de ekonomik miktarda petrol istihsalinde bulunmazsa isletme hakki düser. (1)
2- Bir isletme sahasinda yapilan ekonomik miktarda petrol istihsali durdugu takdirde, Genel Müdürlük isletme ruhsatnamesinin ilk bir yili sona erdikten sonra en az 90 günlük bir süre vererek isletmeciden ekonomik miktarda petrol istihsaline yeniden başlamasini isteyebilir. Isletmeci, bu tebligata ragmen, mücbir sebep olmaksizin ekonomik miktarda petrol istihsaline başlamazsa, verilen süre sonunda isletme ruhsatnamesi düser.
Ancak, bu tebligat istihsalin durdugu tarihten itibaren 3 ay ve isletme sahasinda arama veya isletme sondajlari hüsnüniyetle yapilmakta ise 1 yil geçmeden icra edilemez.
MADDE 69- 1. Isletmeciler her isletme sahasi için bir Devlet hakki ödemekle mükelleftirler. Devlet hakki isletme sahasinin hektari başina yilda;
1 inci yil için 2250 Türk Lirasi
2 inci yil için 3000 Türk Lirasi
3 üncü yil için 3750 Türk Lirasi
4 üncü yil için 4500 Türk Lirasi
5 inci yil için 6000 Türk Lirasi
6 inci ve müteakip yillar için 7500 Türk Lirasi'dir.
Bakanlar Kurulu, bu miktarlari on katina kadar artirabilir.
2- Arama sahasindaki bir kesif dolayisiyla isletmeci mükellifiyetlerine tabi bir arayicinin ödeyecegi Devlet hakki, arama sahasinin yarisi için, arayici sifatiyle ödemesi gereken Devlet hakkindan fazla olamaz.
BÖLÜM 4: Ameliyatin Birlestirilmesi
MADDE 70- Isletme sahalari kismen veya tamamen ayni petrollü arazi içinde bulunan ve ameliyatlarini birlestirmekle israfin önlenecegi, istihsalin ve verimin artacagi veya istihsal maliyetinin azalacagi anlasilan isletmeciler, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün dermeyen edebilecegi makul sartlari kabul ettikleri takdirde, bu Genel Müdürlüğün tasvibi ile ameliyatlarini birlestirebilirler. Isletmecilerin bu yoldaki talepleri kisa bir zamanda karara baglanir.
MADDE 71- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce dermeyan olunan sartlara tabi olmak kaydiyle ameliyatlarini birlestiren isletmeciler, birlestirilmis petrollü arazinin verimli olarak isletilmesinin bütün icaplarina tevessül edebilirler. Ve Müşterek istihsal için tek bir Devlet hissesi ödeyebilirler. Bu suretle birlesen isletmeciler birlesme haricinde kalan sahalari için normal olarak ödemekle mükellef bulunduklari Devlet hakkina ilaveten, birlestirilmis petrollü arazi üzerinden aralarinda tayin ve tespit edecekleri nisbetlerde Devlet hakki ödemekle mükelleftirler.
MADDE 72-2808 Sayılı Kanun'la yürürlükten kaldirilmistir.
MADDE 73- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından dermeyan olunmus sartlar ve yukaridaki maddelerde zikredilen hususlar Müştesna olmak üzere birlestirme, isletmecilerin kendi sahalarinda ve bu sahalar üzerinde sahip olduklari haklarda ve vecibelerde degisikligi tazammun etmez.
BÖLÜM 5: Arama ve Isletmeye Ait Müşterek Hükümler
MADDE 74- Bir hükmü sahisla bunun hisselerinin % 25'inden fazlasina veya karinin başlica kısmına dogrudan dogruya veya dolayisiyla sahip olan veya idaresinde karar verme, kontrol etme veya müdürlerini tayin eyleme selahiyetini haiz bulunan hükmi sahislarin ayni bölge dahilinde iktisap ettikleri arama sahalarinin adedi (8) den ve isletme sahalarinin yüzölçümlerinin mecmuu 150 bin hektardan fazla olamaz.
MADDE 75-1- Bir hükmi sahsin sahip bulundugu arama ve isletme sahalarinin adet ve yüzölçümü bu Kanun'la tespit edilen azami miktarlari geçtigi taktirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, münasip bir mehil vererek, fazla sahalarin terkini bu hükmi sahistan ister.
2-Arayici ve isletmeci 1. fikra geregince yapilan tebligata riayet etmedigi taktirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, sahalari azami miktarlara irca edecek tarzda kisintilar yapar.
MADDE 76- Bir arayici veya isletmeci, kendi arama veya isletme sahalari dahilindeki veya civarindaki depolara giden toplama borulari ve yakit hatlari tesis edebilir.
MADDE 77- Bir arayici veya isletmeci yaptigi kesiften Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nü haberdar etmeye mecburdur. Ihbarin zamani ve sekli Nizamname'de gösterilir.
MADDE 78-1- Bir arayici veya isletmeci, arama veya isletme sahasindan istihsal edip depoladigi petrolün sekizde birini Devlet hissesi olarak ödemekle mükelleftir. Ancak;
a) Arama veya isletme sahasi ile ilgili olarak yapilan arama,inkisaf veya istihsal ameliyelerinde, veya,
b) Daha çabuk, daha verimli veya nihai olarak daha büyük istihsal yapmak maksadiyla, ayni veya diğer bir hazne tabakasina sevk etmek suretiyle kendisi tarafından kullanilan petrollerden Devlet hissesi ödemez.
2- Petrol mütahsilinin ödeyecegi Devlet hissesi nakden veya bu maddenin 3 ncü fikrasinda derpis edildigi veçhile aynen ödenebilir. Ve bu ödemelerin tutari kuyubaşi fiati üzrinden hesaplanir. 13 ncü maddenin 1 nci fikrasi mucibince petrol hakki sahibinden memleket ihtiyaçlarina mukabil temini talep edilen miktarlardan kendisi tarafından aynen ödenen Devlet hissesi miktarlari tenzil edilir.
3 -a) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir ödeme devresinin ilk ayi içinde, gelecek ödeme devresinde Devlet hissesinin tamamıni veya bir kısmıni aynen almak istedigini Müştahsile bildirir.
b) Bu taktirde Müştahsil bu petrolü,kendi petrolünü muhafaza ettiği depolarda Hükumet teskilatina teslim eder.
c) Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, tespit ettiği Devlet hissesi petrolün tamamıni veya bir kısmıni Müştahsilden kendi mkanlari mevcut oldugu taktirde depolarindan gayri bir yerde teslim etmesini isteyebilir. Ancak, bu teslimat, Müştahsilin deposundaki teslimattan daha masrafli oldugu takdirde, ilave masraf Hükümetçe Müştahsile ödenir.
4- Bir Müştahsilden, Devlet hissesi olarak aynen alinan:
a) Gazi hiçbir suretle,
b) Mayi petrolü ise 30 günden fazla,
Depoda muhafaza etmesi istenemez.
MADDE 79-1- Arayici ve isletmecilerin ödemekle mükellef bulunduklari Devlet hakki ve hissesi kendi beyanlari üzerine tahakkuk ettirildikten sonra maddi delillere veya kanuni ölçülere dayanilarak tespit olunan farklar üzerinden ikmalen Devlet hakki ve hissesi tarhiyati yapmaya Genel Müdürlük yetkili ve görevlidir.
Ikmal tarhiyatina karsi ilgililerin Bakan nezdinde yapacaklari itiraz, ihtilafli kısmın tahsilini durdurur.
Bakan kararınin taraflara tebliginden sonra bu karar geregince tahsil edilecek miktar İşleri Genel Müdürlük'ce ilgiliye teblig olunur.
Ikmalen tarhedilen Devlet hakki ve hissesi yüzde yüz fazlasi ile alinir.
2- Devlet hakki ve hissesi, tahakkukun ilgili bulundugu takvim yilini takip eden yildan itibaren 5 yil içinde tarh ve teblig olunmadigi takdirde zaman asimina ugrar.
3- Nakden ödenecek Devlet hakki ve hissesi Genel Müdürlüğün bulundugu yer vergi dairesine ödenir. Devlet hakki ve hissesinin beyan, tarh, tahakkuk, ödeme usul, sekil ve zamani ile ikmalen tarhiyata ait diğer hususlar Nizamname'de gösterilir.
PETROL PİYASASI KANUNU
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
DÖRDÜNCÜ KISIM
Nakil, Tasfiye ve Diğer Ameliyeler
BÖLÜM 1: Belge
MADDE 80- Belge; yapilabilmesi Müşaade, arama ve isletme ruhsatnameleri istihsaline mütevakkif bulunan ameliyeler Müştesna olmak ve münhasiran belgede belirtilen İşleri yapmak üzere sahibine bu kanun hükümleri dairesinde faaliyette bulunmak hakkini verir.
Belge süresi azami 30 yildir. Bu süre Bakanlar Kurulu kararı ile daha 10 yil kadar uzatilabilir.
MADDE 81- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, belge istihsali için yapilacak müracaatin:
1- Mevki-i muameleye konmus bulunan diğer bir müracaatla tedahül etmemesi,
2- Evvelce verilmis ve müracaat tarihinde yürürlükte bulunan bir belge ile tedahül etmemesi,
3- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce bu Kanun'un maksadina aykiri görülmemesi,
halinde, müracaatin alindigi tarihten itibaren 90 gün içinde bu Kanun'un maksadina uygun olarak tespit edecegi sartlarla istenilen belgeyi verir.
MADDE 82-1- Iki veya daha fazla müracaat veya bir müracaatla bir belge veya bir arama veya isletme ruhsatnamesi:
a) Ayni arazinin bir kısmınin veya tamamınin münhasiran veya birbirleriyle telif olunmayacak sekilde istimalini tazammum ediyorsa;
b) Ayni ihtiyaci teminen matuf ayni hizmeti istihdaf ediyorsa;
c) Boru hatlari güzergahlari birbirine tedahül ediyorsa;
Ihtilafli sayilarak bu Kanun'un ihtilaflarin halline ait hükümleri dairesinde muameleye tabi tutulabilecegi gibi, icabinda ihtilaflarin halline mütedair Kanun Hükümlerinin tatbiki cihetine gidilmeden, belge iktisabi için yapilan bir talebin kabul veya reddinde gözönünde tutulmasi gereken kistaslara göre bir karar da verilebilir.
2- Bir petrol hakki sahibi tarafından, petrolünü gerektigi sekilde nakletmemesinden dolayi, belgeyi haiz bir boru hatti sahibi aleyhine vaki müracaat, keza ihtilafi addolunarak 1 nci fikra uyarinca muameleye tabi tutulur.
BÖLÜM 2: Boru Hattiyle ve Diğer Vasitalarla Nakliyat
MADDE 83-1- Esas gayesi, hariçte istihsal veya tasfiye edilmiş petrolü boru hatti ile bir başka memlekete müteveccih olarak Türkiye üzerinden, tasfiye veya diğer ameliyelere tabi tutulmaksizin (bu neviden nakliyat yapılması mütad olan temizleme ve diğer muameleler hariç ) nakletmek olan petrol ameliyatina uygulanacak hukuki rejim Bakanlar Kurulu tarafından tespit olunur.
2- Petrolünü nakletmek üzere tesis ettiği boru hattini tam kapasitede çalistirmak ihtiyacinda bulunmayan bir tasiyici, diğer bir petrol hakki sahibi tarafından yapilan nakil teklifini, asagidaki sartlara uygun oldugu takdirde boru hattinin siasi dahilinde ve taliplerin nakledilecek petrol miktarlarinin nisbetine göre kabul eder:
a) Tasinmasi teklif edilen petrolün nev'i ile diğer fiziki evsafinin tasiyicinin tasimakta bulundugu petrolünkine uygun olmasi,
b) Tasinmasi teklif edilen miktarin makul bir asgari hadde bulunmasi,
c) Nakledilecek petrol için makul ve munsif bir nakil ücretinin teklif olunmasi,
d) Teklif sahibi tarafından Nizamname hükümlerindeki diğer tahdidatin kabul edilmesi.
MADDE 84-1- Boru hatti ve diğer vasitalarla petrol nakleden bir tasiyici, nakliyata başlamadan evvel, Nizamname hükümleri dairesinde nakliyata ait ücret ve diğer sartlari tespit eden bir tarifeyi Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne verir.
2- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bu tarifeyi, aldigi tarihten itibaren 60 gün zarfinda kabul veya reddeder.
3- Derpis edilen nakil ücreti petrolü tasitan ile, tasiyici için munsif ve makul olmadikça tarife tasvib edilemez. Tarife tasiyiciya, yipranma, faiz ve amortisman paylarini havi nakliye masraflarina ilaveten, nakliye ameliyesinin ifa edilebilmesi için gerekli sermaye mevcutlari esasina dahil kiymetler ile nakliye ameliyesinde fiilen kullanilan nakdi fonlar ve bunlara mütedair haklar üzerinden makul bir kar temin edecektir.
4- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün muvafakati veya talimati veyahut fevkalade hal bulunmadikça, tarife tasdik edilinceye kadar, başkalari için petrol nakli deruhte edilemez.
BÖLÜM 3: Hüsnüniyet
MADDE 85-1- Faaliyeti için lüzumlu belgeyi alan bir petrol hakki sahibi, ameliyatini hüsnüniyetle sevk ve idare etmekle mükelleftir.
2- 6987 Sayılı Kanun'la kaldirilmistir.
3- 6987 Sayılı Kanun'la kaldirilmistir.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
BESINCI KISIM
Petrol Ameliyatina Müteallik
Diğer Haklar ve Vecibeler
BÖLÜM 1: Satih ve Su Haklari
MADDE 86-1- Bir Müşaade, arama veya isletme ruhsatnamesi veya belge,taalluk ettiği arazinin malik veya zilyedine veya bu arazinin petrolden gayri ihtiva ettiği madenlere ait haklarla bunlar üzerinde tesis edilmiş veya edilecek diğer haklari ihlal etmez.
2- Petrol hakki sahibi, petrol ameliyeleri dolayisiyla kullanma hakkinin taalluk ettiği gayrimenkule veya bunun üzerindeki tesisler ve civarindaki gayrimenkul veya tesislere yaptigi zarari, kusur olup olmamasina veya yapilan zararin önceden tahmini mümkün bulunup bulunmamasina bakilmaksizin, tam olarak tazmin etmekle mükelleftir.
Bundan dogan tazminat alacaklari haksiz fiiller hakkindaki zaman asimina tabidir.
MADDE 87-1- Bir petrol hakki sahibi; arama, isletme veya belge sahasinda veya civarinda petrol ameliyati için lüzumlu olan arazinin kullanma hakkini, arazi özel mülkiyet konusu ise anlasma veya kamulastirma yolu ile; arazi sahipsiz ise ruhsatnamesine veya belgeye kaydedilmek suretiyle iktisap edebilir.
Anlasmaya dayanan kullanma hakki 3 yildan fazla sürdügü takdirde özel mülkiyet konusu arazinin maliki de petrol hakki sahibinden bu arazinin kamulastirilmasini isteyebilir.
Ancak,diğer kanunlarda aksine bir hüküm bulunmadigi takdirde, petrol hakki sahibi özel mülkiyet konusu arazinin sahibi ile anlasmak suretiyle mülkiyetini de iktisab edebilir.
2-a) Kamulastirma kararı talep üzerine Genel Müdürlükçe verilir. Bu, Kamu yararina iliskin bir karar hükmünde olup müteakip islemler istimlak Kanunu hükümleri dairesinde cereyan eder.
b) Istimlak edilen arazinin mülkiyeti Hazine'ye kullanma hakki istimlak bedelini ödeyen petrol hakki sahibine ait olur.
3- Bu madde hükümleri dairesinde elde edilen kullanma haklari arama ve isletme ruhsatnamesi veya belgenin bir cüz'ü olup, bunlarin mer'iyet müddetlerince devam eder.
MADDE 88- Arayici, isletmeci veya belge sahibi; arama, isletme veya belge sahasi içindeki ve civarindaki arazide, üzerindeki kullanma hakkini iktisap ve diğer kanunlarin hükümlerine riayet etmek sartlari ile:
1- Sondaj veya sair suretlerde su aramak ve bulunan sulari kullanmak,
2- Mevcut diğer sularin ameliyeleri için lüzumlu miktarini başkalarinin bu su üzerindeki haklarina halel getirmemek kaydiyle kullanmak,
Hak ve selahiyetlerini haizdir.
BÖLÜM 2: Terk ve Sahaya Ilave
MADDE 89-1- Bir petrol hakki sahibi, arama ruhsatnamesini bir ay evvelden, diğer petrol haklarini üç ay evvelden Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne haber vermek sartiyle terkedebilir. Bu takdirde, arama veya isletme ruhsatnamesinden veya belgeden dogan haklar, ihbar mektubunda bildirilen tarihte sona erer. Petrol hakki sahibinin bu tarihe kadar olan vecibelerini ifa ettikten sonra her türlü mükellefiyeti de nihayet bulur.
2- Bir petrol hakki sahibi, arama, isletme veya belge sahasinin bir kısmıni terkedebilir. Bu takdirde yukaridaki hükümler ancak terkedilen saha nisbetinde tatbik olunur.
MADDE 90- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü petrol hakki sahibinin talebi üzerine, bu Kanun'un saha adedi ve yüzölçümü bakımindan koydugu tahdidata tabi olmak kaydiyle, arama ve isletme sahalarina ilaveler yapabilir.
BÖLÜM 3: Tesİşlerin Kaldirilmasi
MADDE 91-1- Müşaade, arama veya isletme ruhsatnamesi veya belgenin terk veya feshedilmesi, müddetlerinin nihayetlenmesi veya sair suretlerle arazi üzerindeki kullanma hakki sona erdigi takdirde, petrol hakki sahibi, araziyi ve üzerinde bulunan her seyi Nizamname ile tespit edilen sekle ifrag ettikten sonra terkeder.
2- Aksi takdirde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü masrafi petrol hakki sahibine ait olmak üzere araziyi bu sekle sokar.
MADDE 92- Petrol hakki sahibi; arama, isletme veya belge sahasinda yahut kullanma hakkina sahip oldugu arazide kurdugu veya bulundurdugu tesislerle bunlarin mütemmim cüzlerini ve tesİşlerin teferruati sayilsin veya sayilmasin diğer bütün menkul mallarini, asagidaki maddelerin hükümleri sakli kalmak kaydiyle her zaman kaldirabilir.
MADDE 93- Petrol hakki sahibi tarafından 92 nci maddede yazili bulunan ve kullanma hakkini sona ermesi tarihinden itibaren 90 gün içinde bu hakkin taalluk ettiği araziden kaldirilmayan herhangi bir malin mülkiyeti, arazi sahibine intikal eder.
MADDE 94-1-a) Sona eren kullanma hakkinin taalluk ettiği arazide bir petrol hakki sahibi tarafından vücuda getirilmis bina ve diğer sabit tesisler;
b) Petrol hakki sahibi tarafından açilan veya tesis edilen ve fakat olduklari yerde kullanilmayan veya Türkiye'de kullanilmak istenmeyen herhangi bir sondaj veya su kuyusundaki muhafaza borulari ve tanklar, toplama borulari, yakit hatlari veya petrol boru hatlari Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tarafından satin alinabilir.
2- Yukaridaki fikralarda yazili tesisat ve mallarin petrol hakki sahibi tarafından kaldirilabilmesi, evvela Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne bunlari satin alip almayacagini bildirebilmesi için en asagi 30 günlük bir mehil verilmesi ve Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nün de bu mallari satin alacagini verilen mehil içinde petrol hakki sahibine tablig etmemis olmasi taktirinde mümkündür.
3- Bu madde geregince Genel Müdürlüğün satin almak istedigi bilcümle tesisat ve mallarin bedeli, anlasma yolu ile tespit edilmedigi takdirde, talep üzerine mahalli asliye mahkemesince tayin olunur.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ALTINCI KISIM
Vergilendirme
MADDE 95-1- Petrol hakki sahibinin yürürlükte bulunan bütün ergi, resim ve harç kanunlari ile Vergi Usul Kanunu hükümlerine, bunlarin ek ve tadillerine ve bunlarin yerine kaim olacak kanunlara tabidir. Su kadar ki, bunlarin safi kazançlari üzerinden ödemekle mükellef bulunduklari vergiler ve hissedarlari adina yapmalari gereken gelir vergileri tevkifati toplami % 55'i geçemez.
2- Esas faaliyetleri bu Kanun'a göre petrol ameliyati olan iki veya daha fazla petrol hakki sahibi, aralarinda bir istirak teessüs etmis olsa bile ayri ayri vergiye tabi olurlar.
3- Bu Kanun'da yazili petrol ameliyeleri ile birlikte umumi hükümlere bagli diğer faaliyetlerde bulunan petrol hakki sahipleri; petrol ameliyelerine müteallik faaliyetleri için ayri sermaye tahsis eder, bu mahiyetteki muamelelerini tefrik etmek üzere ayri kayit ve muhasebe tutar ve petrol ameliyelerinin netice hesaplarini diğer faaliyetlerin netice hesaplarina karistirmaksizin ayri bir beyanname ile bildirirler. Petrol ameliyelerinden mütevellit neticeler Müştakil olarak vergilendirilir.
MADDE 96- 5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 12.maddesinin 1 nci fikrasindaki istisna ile ilgili hükümler petrol ve petrol mahsullerinden elde edilen gelir ve kazanca uygulanamaz.
MADDE 97-1- 5422 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu'nun 14. maddesi geregince kurum kazancinin tespitinde mükellefler tarafından hasilattan indirilebilecek giderlerden başka petrol hakki sahipleri asagidaki indirimleri de yapabilirler:
a) Petrol hakki sahibi kurumlarin, Petrol Kanunu'nun 56.maddesinde degisiklik yapan bu Kanun'un 25.maddesinde belirtilen mahsup isleminden sonra, varsa, ödedikleri Devlet hakki ve hisseleri,
b) Petrol hakki sahibi kurumlarin ellerindeki sahanin terk edilmesi geregi olarak terk ettikleri ekonomik degerlerin henüz itfa edilmemis bakiye degerleri,
c) Petrol hakki sahibi kurumlarin aktiflestirmedikleri arama giderleri, sondaj fer'i giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan kuyularin açilma giderleri,
d) Tükenme paylari.
2- Tükenme payi petrol hakki sahibinin sermaye hesabina alarak aktiflestirdigi arama giderleri, sondaj fer'i giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan kuyularin açilma giderleri toplamindan ibaret olup, Vergi Usul Kanunu'nun 316 nci maddesi hükmüne kiyasla her saha için ayri ayri olmak üzere, Maliye Bakanligi ile Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce Müştereken belli edilecek nisbetler üzerinden itfa edilir. Ancak, sahanin petrol istihsalinden başka bir maksada tahsis edilmiş bulunan kısmınin maliyet ve kiymeti ile petrol ameliyesinin sona erdigi tarihte bu sahanin petrol hakki sahibi bakımindan haiz oldugu bakiye deger tükenme payindan indirilir.
MADDE 98- Petrol hakki sahibi kurumlarin ekonomik degerleri Vergi Usul Kanunu'nda yer alan degerleme hükümlerine göre degerlendirmekle beraber, bu kurumlarin aktiflestirdikleri ve bu Kanun'la tarifleri ve esaslari belirtilen arama giderleri, sondaj fer'i giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan kuyularin açilma giderleri kayitli degerleri üzerinden degerlenir.
Bu degerler bu isler için yapilan gerçek giderlerden fazla olamaz.
Bu giderlerin aktiflestirilmesi ihtiyaridir. Tercih hakki bu gruba dahil masraflarin yapildigi ilk döneme ait vergi beyannamesinde kullanilir.
MADDE 99- Petrol hakki sahibi tarafından aktiflestirilen arama giderleri, sondaj fer'i giderleri ve ekonomik miktarda verimi olmayan kuyularin açilma giderlerinden ekonomik degerin maliyeti ile bu ekonomik degerin elde edilmesi ve üzerindeki tesisatin kurulmasi ile ilgili masraflar amortisman yolu ile, diğerleri ise rezerv durumu dikkate alinarak Maliye Bakanliginca tespit olunacak esaslara göre itfa olunur.
MADDE 100- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 101- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 102- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 103- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 104- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 105- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 106- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 107- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 108- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 109- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 110- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 111- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
YEDINCI KISIM
Ithalat Ihracat ve Transferler
BÖLÜM 1: Ithalat, Ihracat ve Transferler
MADDE 112-1- Bir petrol hakki sahibi bizzat veya bir temsilci veya Genel Müdürlükçe kabul edilmiş bir müteahhidi vasitasiyla kendi adina Türkiye'deki petrol ameliyesi için idari faaliyetleri ile bina tesİşlerinin ve teçhizatlarinin insasi, kurulmasi ve isletmesine ait malzemeler hariç olmak üzere Genel Müdürlükçe lüzumlu görülen malzemeyi, akaryakiti ve kara, deniz, hava nakil vasitalarini münhasiran bu ameliyelerde kullanilmak kaydiyla, gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerden muaf olarak ithal edebilir. Ancak, Bakanlar Kurulu, Türkiye'de istihsal veya imal edilen ve evsafi, mevcudu ve emre amade miktari bakımindan ithal edilen benzer maddelerle kiyasi kabil bulunan maddelerin isimlerini içeren, ayrintili bir liste nesrederek bu listede gümrükten muaf olarak ithal edilmekte olan maddelerden hangilerinin gümrük vergisine ve diğer ithal vergisi ve resimlerine tabi tutulacagini tayin ve tespit edebilir. Bu liste ülkenin sanayideki gelismesine paralel olarak degistirilebilir. Listeler yayimlandigi tarihte yürürlüge girer. Ancak, listenin yayimlandigi tarihten önce Genel Müdürlüge verilmis dilekçeler ile ithali istenilen maddeler bu Genel Müdürlükçe gerekliligi onaylanmak kaydiyla, listenin yürürlüge girdigi tarihten itibaren bir yil içinde ithal edildikleri takdirde, muafiyetten faydalanirlar.
Bu fikrada öngörülen istisna ve muafliklardan faydalanma süresi 2020 takvim yili sonuna kadardir.
2- Petrol hakki sahibi; hakki yürürlükte bulundugu müddetçe kendi petrol ameliyati için lüzumlu olan ve yerli kaynaklardan temini mümkün bulunmayan ham petrolü, piyasa fiyatı üzerinden Gümrük ve diğer ithalvergi ve resimlerinden muaf olarak ithal edebilir.
Bakanlar Kurulu, ithal edilen ham petrolün piyasa fiyatıni serbest rekabet emsal fiyatlarini gözönünde bulundurarak tespite yetkilidir.
3- Yukaridaki fikralar geregince taninan gümrük ve diğer ithal vergi ve resimleri muafiyeti, bu malzemenin bir petrol hakki sahibinden petrol ameliyesinde kullanilmak üzere başka bir petrol hakki sahibine Genel Müdürlüğün Müşaadesi ile devri halinde de devam eder.
4- Ikinci fikra mucibince ithal edilen petrolden imal edilen petrol ürünleri ile petrol ameliyatinda kullanilmak üzere başka bir petrol hakki sahibine devredilen malzemeler hariç, gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerinden muaf olarak ithal edilmiş olan malzeme, dogrudan dogruya veya petrol ameliyati sayilmayan bir faaliyet yolu ile Türkiye dahilinde kullanilmak veya satilmak üzere devredildigi takdirde, devir tarihinde yürürlükte bulunan Gümrük Kanunu ve tarife cetvellerindeki hüküm ve sartlar dahilinde gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerine tabi tutulur. Su kadar ki, petrol ameliyesi yönünden ise yaramayan malzeme için Genel Müdürlüğün teklifi üzerine Maliye ve Gümrük ve Tekel Bakanlıklarinin tasvibi suretiyle bu hükme bir istisna taninabilir.
5- 2 nci fikra mucibince ithal olunan petrolden imal edilen petrol mahsulleri,dogrudan dogruya veya petrol ameliyati sayilmayan bir faaliyet yoluyla, Türkiye dahilinde kullanilmak veya satilmak üzere devredildigi takdirde, devir tarihinde yürürlükte bulunan Gümrük Kanunu ve tarife cetvellerindeki hüküm ve sartlar dahilinde gümrük ve diğer ithal vergi ve resimlerine tabi tutulur.
Ancak, bu petrol mahsulleri Gider Vergisiyle ithalat ve dahili imalatin her ikisine samil buna mümasil vergilerin tatbikatinda münhasiran dahili imalat sayılır.
MADDE 113- Malzemenin, 94 ncu maddede derpis edildigi sekilde Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce satinalinma hali Müştesna, bir petrol hakki sahibi, ithal etmis bulundugu malzemeyi ihraç vergi ve resimlerinden muaf olarak ihraç edebilir.
MADDE 114- Petrol hakki sahibi, 13 üncü maddenin 1 inci fikrasi mucibince ihraç hakkina sahip oldugu petrol ile bu petrolden imal edildigi petrol mahsullerini her türlü ihraç vergi ve resimlerinden muaf olarak ihraç edebilir.Ihraç edilen hampetrol, tabii gaz ve petrol mahsullerinin ihraç fiyatlari bunlarin serbest rekabet emsal fiyatlari ile degerlendirilerek Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce tespit edilir.
Bu fiyatlar, Bakan onayi ile yürürlüge girer. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce degerlendirmede, tabii gazin kalori esdegeri yönünden hampetrol ihraç fiyatına bagliligi ve alici piyasasina yakinligi esas alinir.
BÖLÜM 2: Transferler
MADDE 115-1- Bir petrol hakki sahibi Maliye Bakanligi'na ve Genel Müdürlüge müracaatla, ödenmesi gereken fakat henüz ödenmemis bulunan her türlü vergi, resim, harç, Devlet haklari ve Devlet hisselerinin ödenmesi için gereken meblagi hariç tutmak sartiyle:
a) Türkiye'de petrol ameliyelerinden başka kaynaklardan elde ettiği nakdi fonlarla buna ait haklarin bu Kanun'a ve Vergi Usul Kanunu'na göre tespit edilecek sermaye mevcutlari esasindan ibaret degerini asan kısmı hariç olmak üzere nakdi fonlarla buna müteallik haklarini.
b) Türkiye'de petrol ameliyelerinden başka kaynaklardan elde ettiği kısmı hariç birakmak suretiyle sermaye mevcutlari esasina dahil diğer kiymetleri nakden veya aynen,
Vergiden muaf olarak harice transfer edebilir.
Su kadar ki, ayin olarak gelen sermaye yine aynen çikarilacak durumda ise ayin olarak çikarilir. Ekonomik degerin yurt içinde satis veya devrinden dogan lehte farklar blokedir. Bedel yurt disinda alinmissa fark döviz olarak Türkiye'ye getirilip bloke hesaba alinir. Yurda giren ve çikan ayinlarin evsafa uygunluk ve Müşaade konusu mallar olup olmadigi, gerektiginde, Maliye Bakanligi ve Genel Müdürlük eksperlerince denetlenebilir.
2- Bir petrol hakki sahibi, Maliye Bakani'nin Müşaadesi ile petrol ameliyelerinden başka kaynaklandan elde edilmiş ekonomik degerleri harice taransfer ederek bunlarin karsiliginda, Türkiye'deki petrol ameliyelerinde kullanilmak üzere hariçten nakit, hizmet, malzeme veya diğer bir ekonomik deger getirebilir.
Bu suretle harice transferine Müşaade edilen ekonomik degerler karsiliginda hariçten temin edilen nakit, hizmet, malzeme veya diğer ekonomik degerler petrol hakki sahibince Türkiye'de petrol ameliyelerinden başka kaynaklardan elde edilmiş sayılır.
3- Petrol hakki sahipleri ithal edilmiş Müşeccel sermayelerine mahşuben her zaman, ithal edilmiş sermayelerini asan transfer edilecek net kiymetlerin transferi için ise ancak Kurumlar Vergisi Beyannamesi'nin verilme müddeti zarfinda her beyannamenin verilmesini takiben transfer talebinde bulunabilirler.
Müddetinde yapilmayan transfer talepleri ancak gelecek Kurumlar Vergisi Beyannamesi süresi içinde yapilabilir.
4- a) Petrol hakki sahibi bu Kanun'un 13 üncü maddesinin 1 inci fikrasina göre ihracina izin verilen petrolden sagladigi dövizi, yurt disinda muhafaza edebilir.
Ihracina izin verilen petrolden saglanan dövizin ihraç tarihindeki kur üzerinden Türk lirasi karsiligi petrol hakki sahibinin kanuni defterlerine hasilat olarak kaydedilir.
b) Yurt disinda muhafaza edilen döviz tutari;
(1) Petrol hakki sahibi tarafından Türkiye'ye ithal edilmiş Müşeccel sermaye ile ithal edilmiş sermayeyi asan transfer edebilecek net kiymetlerin transferlerinde mahsup edilir.
(2) Petrol hakki sahibince, Petrol Kununu çerçevesinde Türkiye'deki kendi petrol ameliyesi için gerekli her türlü dövizli ödemelerde kullanilabilir. Ancak, bu ödemeler Türkiye'ye ithal edilmiş sermaye sayilmaz.
(3) Yurt disinda muhafaza edilen dövizin Türk lirasi karsiligi bu Kanun'un transfer hükümleri uygulamasinda nakdi fon olarak degerlendirilir.
Yurt disinda muhafaza edilen dövizin, gerek ithal edilmiş sermayeye gerekse ithal edilmiş sermayeyi asan transfer edilebilecek net kiymetlere mahsubunda bu Kanun'un 116 nci maddesinin 3 üncü fikrasinda belirtilen döviz kurlarina iliskin esaslar uygulanir.
c) Petrol hakki sahibi her yil Haziran ayi sonu itibariyle (b) bendindeki mahsup ve kullanma islemleri disinda kalan döviz tutari üzerinden mutabakat saglayarak bakiyeyi T.C.Merkez Bankasinda açilacak özel döviz hesabina aktarir. Petrol hakki sahibi bu hesapta biriken dövizin (b) bendinde belirtilen maksatlar için ve anilan bentte yer alan esaslar dahilinde kullanilmasini talep edebilir.
d) Bu hükümler, petrol hakki sahibi Türk sermaye sirketlerinin yabanci ortakliklarla Müştereken yapacagi aramalarda kesfedilecek sahalardan üretilecek petrolden yabanci ortakligin payina düsen bölüm için de geçerlidir.
e) Türk sermaye sirketlerinin bu fikra hükümleri geregince yurt disinda muhafaza edebilecegi dövize iliskin miktar ve esaslar Bakanlar Kurulunca belirlenir.
MADDE 116-1- Petrol ameliyelerinde kullanilmak üzere Türkiye'ye ithal edilmiş olan nakdi fonlar ve buna müteallik haklarla sermaye mevcutlari esasinin bir cüz'ünü teskil eden malzeme veya diğer ekonomik kiymetlerin degeri, ithalatin yapildigi dövize göre Türk parasinin ithal tarihinde cari resmi kambiyo kuru üzerinden tespit edilir.
Kiymet tayin ve tespiti, Maliye Bakanligi ile Müştereken Genel Müdürlükce yapilir.
2- Evvelce ithal edilmiş malzeme veya sermaye mevcutlari esasinin bir cüz'ünü teskil eden diğer mevcudati da ihtiva etmek üzere madde 115/1'de münderiç nakdi fonlar ve buna müteallik haklar dahil iktisadi kiymetlerin harice transferleri için müracaat yapildigi zaman bu hususda gereken transfer hakkinin, transfer edilecek dövizin cins ve miktarinin,kaabil-i tatbik olan hallerde malzeme veya sermaye mevcutlari esasinin bir cüz'ünü teskil eden mevcudatin ithal edilenlerle ayni olduklarinin tevsiki, Maliye Bakanligi ile Müştereken Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nce ifa edilecektir.
3- Bu suretle yapilacak tevsik muameleleri üzerine Maliye Bakanligi ile Genel Müdürlük tarafından dövizin cinsi hakkinda verilecek kararda; petrol hakki sahibinin ve transfer edilecek ekonomik kiymetlerin degerinin hangi memlekete mensup olduklari hususu ile diğer ilgili hususlarin yazilmasi sarttir.
Hilafina delil bulunmadikça, nakdi fonlar ile buna müteallik haklar da dahil olmak üzere transfer edilecek ekonomik kiymetlerin degeri, karsiliginda elde edildikleri kiymetlerin memlekete ithal tarihlerindeki siraya göre transfere tabi tutulur.
Yukaridaki esaslara göre degeri tespit edilmiş nakdi fonlar ve buna müteallik haklarla sermaye mevcutlari esasinin bir cüz'ünü teskil eden diğer ekonomik kiymetlerin transferi,
ithal tarihinde cari olan resmi kambiyo kuru üzerinden yapilir. Bunlarin disinda kalanlar transfer tarihinde cari olan kambiyo kuruna tabidir.
MADDE 117-1- Maliye Bakanligi, 115 nci maddenin 1 nci fikrasina göre vuku bulacak transfer taleplerini Petrol İşleri Genel Müdürlüğü ile Müştereken ve ayni maddenin 2 nci fikrasi mucibince vuku bulacak transfer talebini de Müştakilen tetkikten sonra 115 inci maddeye uygun olan talepler için gerekli Müşaadeyi verir ve yukaridaki maddelere tevfikan lüzumlu dövizi tahsis eder.
2- 1702 Sayılı Kanun'un 55.maddesi ile kaldirilmistir.
MADDE 118- Türk parasinin kiymetini koruma hakkindaki kanunlar ve bu kanunlarin ek ve tadilleri ile bunlara istinaden çikarilan karar ve tebligler,bu Kanun hükümleri sakli kalmak üzere, petrol hakki sahiplerine de uygulanir.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
SEKIZINCI KISIM
Hususi Hükümler
BÖLÜM 1: Personel Egitimi
MADDE 119- Bir petrol hakki sahibinin, petrol ameliyatinin ifasi için kendisine lüzumlu olabilecek yabanci idari ve mesleki personelle mütehassis isçileri, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanliginin uygun görüsü ve Içİşleri Bakanliginin izni ile, 2007 Sayılı Türkiye'de Türk Vatandaslarina Tahsis Edilen Sanat ve Hizmetler hakkinda Kanun hükümlerinden istisna edilerek çalistirilabilir.
MADDE 120-1- Isletmeciler belge sahipleri, istihdam ettikleri yabanci sahislar sayisinin yüzde 25'inden asagi sayida olmamak üzere Türk vatandaslarinin (Devlet memurlari hariç) petrol ameliyelerinin her safhasinda ihtisas kazanmalarini saglamak için yabanci memleketlerde veya Genel Müdürlükçe uygun görüldügü oranda Türkiye'deki ilmi ve mesleki kurum ve isletmelerde egitim ve staj görmelerini, masraflarini üzerlerine almak suretiyle, temin ederler.
2- Ihtisas yapacak kimseleri ve bunlarin gönderilecegi yerleri petrol hakki sahibiyle Petrol İşleri Genel Müdürlüğü tespit eder.
3- Bu suretle egitim ve staj görenler masraflarini üzerlerine alan petrol hakki sahiplerine karsi mecburi hizmet veya is mükellefiyeti ile bagli degildirler.
BÖLÜM 2: Kamu Iktisadi Tesebbüslerinin Yapacaklari Petrol Ameliyeleri
MADDE 121- Petrol hakki sahibi Türkiye Petrolleri Anonim Ortakligi, bu Kanun'un 56 nci maddesinde öngörülen mükellefiyete tabi degildir.
BÖLÜM 3: Mücbir Sebepler
MADDE 122- Tabii afetler, harp, isyan ve diğer mücbir sebepler petrol ameliyatina tesirleri nisbetinde petrol hakki sahibinin hak ve vecibelerini talik eder ve bu hak ve vecibelerinde tabi oldugu müddetler mücbir sebebin devami müddetine Müşavi miktarda uzatilir.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
DOKUZUNCU KISIM
Cezai Hükümler
MADDE 123-1- Bu Kanuna göre memnu sayilan fiil, daha agir cezayi istilzam etmedigi taktirde, bu kisim hükümlerine göre cezalandirilir.
2- Bu kisim hükümlerinin tatbiki, petrol hakki sahibi hakkinda bu Kanunun diğer hükümlerinin tatbikine mani teskil etmez.
MADDE 124-1- Müşaade istihsal etmeden jeolojik istiksaf yapanlar 5.000 Liradan 10.000 Liraya kadar hafif para cezasi ile cezalandirilirlar.
2- Arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi veya belge almaksizin jeolojik istiksaftan gayri petrol ameliyelerini yapanlar 5.000 Liradan 25.000 Liraya kadar agir para cezasi veya bir aydan alti aya kadar hapis cezasi veya her ikisi ile birlikte cezalandirilirlar.
3- Türk ilim ve arastirma müesseseleri tarafından jeolojik tetkikler yapmak hususunda selahiyet verilen sahislara bu madde hükümleri tatbik olunmaz.
MADDE 125-1- Bu Kanun'a göre israf veya tehlikeli fiileri yapanlara; bu fiileri, tespit olunacak bir sekilde durdurmalari için Genel Müdürlük tarafından emir verilir. Bu sürenin sonunda israf veya tehlikeli fiil devam ederse, devam ettiği her gün için failleri 5.000 Lira agir para cezasi ile cezalandirilirlar.
2- Yukarida yazili fiillerden dolayi önemli ve tamiri kaabil olmayan bir hasar meydana gelmisse, failleri hakkinda bir aydan alti aya kadar hapis cezasi veya fiilin devam ettiği her gün için 5.000 Liradan asagi olmamak üzere agir para cezasi veya her ikisine birden hükmolunur.
MADDE 126- Bu Kanun'un verdigi bir hakkin kullanilmasina yahut bir vazifenin ifasina bilerek ve haksiz olarak müdahale eden veya mani olanlar 500 Liraya kadar agir para cezasi veya bir aya kadar hafif hapis veya bu cezalarin her ikisi ile birlikte cezalandirilirlar.
MADDE 127- Bu Kanun'a göre yapilan müracaatlarda ve muamelelerde bilerek hilaf-i hakikat beyanda bulunanlar 500 Liradan 2.000 Liraya kadar agir para cezasi ile veya bir aydan alti aya kadar hapis cezasi ile yahut bu cezalarin her ikisi ile birlikte cezalandirilirlar.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ONUNCU KISIM
Idari Tedbirler
MADDE 128- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir petrol ameliyatinda veya bu ameliyatla ilgili olarak israf veya tehlikeli bir fiil yapildigi neticesine vardigi takdirde,israf veya tehlikeli fiili yapana münasip bir mehil vermek suretiyle bunu durdurmasini ve vaki hasari tamir ve tashih etmesini ihtar eder. Eger bu müddet zarfinda ihtar edilen husus yerine getirilmezse, Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, masrafi petrol hakki sahibine ait olmak üzere, israf ve tehlikeyi önleyici tedbiri alir ve hasari tamir ve tashih ettirir.
MADDE 129- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü, bir petrol ameliyatinda veya bu ameliyatla ilgili olarak mühim ve tamiri mümkün olmayan bir hasara sebebiyet veren veya vermesi muhtemel olan israf veya tehlikeli bir fiil yapildigi neticesine vardigi takdirde, masrafi israf veya tehlikeli fiili yapana ait olmak üzere, arizayi gidermek için lüzumlu gördügü kuyulara ve bilcümle tesislere vaziyet edebilecegi gibi, ameliyati durudurmak da dahil olmak üzere her türlü tedbiri alabilir.
MADDE 130- Bu Kanun'a göre yaptigi bir müracaatta veya muamelede bilerek hilaf-i hakikat beyanda bulunmaktan dolayi selahiyetli mahkeme tarafından mahkum edilen bir sahsa, bu beyana Müşteniden Petrol İşleri Genel Müdürlüğü 'nce verilmis olan haklar Bakan tarafından fesholunabilir.
MADDE 131- Petrol hakki sahibi,mali mükellefiyetlerinden herhangi birini ifa etmezse, hakkinda Amme Alacaklarinin Tahsili Usulü Hakkindaki Kanun'un hükümleri tatbik olunur.
MADDE 132-1- Petrol hakki sahibi bu Kanun'a, Nizamname'ye, bunlara Müştenit kararnamelere, emirlere veya Müşaade, arama ruhsatnamesi veya isletme ruhsatnamesi veya belgede yazili sartlardan herhangi birine riayet etmedigi takdirde Genel Müdürlük, kendisine 90 gün zarfinda bunlara riayeti aksi takdirde verilen Müşaade,arama ruhsatnamesi veya isletme ruhsatnamesi veya belge ile ilgili ameliyelerin geçici bir süre için durdurulabilecegini veya dogrudan dogruya fesih müeyyidesinin uygulanacagini ihbar eder. Bu ihbara ragmen 90 günlük sürenin bitiminde petrol hakki sahibinin riayetsizligi devam ederse Genel Müdürlük ameliyeyi 90 günden az ve 180 günden çok olmamak üzere geçici olarak durdurabilecegi gibi, Müşaade, arama ruhsatnamesi, isletme ruhsatnamesi veya belgenin dogrudan dogruya feshi için Bakan'a teklifte bulunabilir.
2- a) Muvakkat durdurma müddeti zarfinda, Müşaade, arama veya isletme ruhsatnamesi veya belge sahibi tarafından, riayetsizligin ref'’edilecegi hakkinda Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne kabule sayan teminat verilirse, ameliyata Müşaade olunur.
b) Kabule sayan teminat verilmez ve riayetsizlik giderilmezse veya kabule sayan teminat verilmekle beraber riayetsizlik giderilmezse Müşaade, arama veya isletme ruhsatnamesi veya belge sahibine 45 günlük bir müddet daha verilir. Bu mühletin hitaminda riayetsizlik giderilmemisse Müşaade, arama veya isletme ruhsatnamesi veya belge feshedilebilir.
3- Arama veya isletme ruhsatnamesi sahibi veya belge sahibi Kanun'un 13,57,58,59,67. ve 85 inci maddelerinin hükümlerine riayet etmedigi takdirde, hakkinda geçici durdurma tedbirine başvurulmaksizin, 90 günlük süre verilmek suretiyle dogrudan dogruya fesih müeyyidesi uygulanir.
4- Fesih kararı Genel Müdür'ün teklifi üzerine Bakan tarafından, geçici durdurma kararı ise Genel Müdür tarafından verilir.
5- Feshine karar verildigi takdirde, Müşaadeden, arama veya isletme ruhsatnamesinden veya belgeden dogan haklar, fesih tarihinden itibaren sona erer.
6- Muvakkat durdurma kararı verildigi taktirde, petrolün satisina, tehlikeli fiilin ve israfin önlenmesine ve ameliyatin muvakkaten durdurulmasini intaç eden hadisenin ref'ine müteallik ameliyeler haricinde hiçbir ameliye yapilamaz.
~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~~
ONBIRINCI KISIM
Son Hükümler
BÖLÜM 1: Yapilmakta Olan Petrol Ameliyati
GEÇICI MADDE 1- 1- Bu Kanun yürürlüge girdigi tarihte evvelce alinmis kanuni bir hakka Müşteniden yapilmakta olan petrol ameliyati bu tarihten itibaren 150 gün devam edebilir. Ameliyatin bu müddetten fazla devami, isbu Kanun'a göre alinacak mezuniyete baglidir.
2- Bu gibi ameliyelerin bu Kanun'un hükümleri dairesinde devamina izin verilebilmesi için:
a) Bu Kanun'un yürürlüge girdigi tarihten itibaren 90 gün zarfinda Petrol Dairesi'ne müracaat edilmesi,
b) Ameliyati yapan sahsin bu ameliyati yapmaktan bu Kanun hükümlerine göre men'olunmamis bulunmasi,Lazimdir.
BÖLÜM 2: Kanun'un Sumulü ve Mer'iyeti
MADDE 133- 1- 24 Mart 1926 tarihli ve 792 Sayılı Petrol Kanunu mülgadir
2- 6309 Sayılı Maden Kanunu hükümleri ve 2805 Sayılı Kanun'un 5 inci maddesi petrole tatbik edilmez.
MADDE 134- Bu Kanun'un teskilatla Müşaade ve belgeye müteallik hükümleri nesri tarihinde, diğer hükümleri 14 ncü maddede zikrolunan Nizamname'nin mer'iyet tarihinde yürürlüge girer.
MADDE 135- Bu Kanun'u Bakanlar Kurulu yürütür.
EK MADDELER
EK MADDE 1- 6326 Sayılı Petrol Kanunu ile bu Kanun'un bazi maddelerini degistiren 6558 ve 6987 Sayılı Kanunlarda; "Icra Vekilleri Hey'eti", "Vekil", "Vekalet","Petrol Dairesi" ve "Reis, tabirleri sirasi ile "Bakanlar Kurulu", "Bakan", "Bakanlık", "Petrol İşleri Genel Müdürlüğü" ve "Genel Müdür" olarak, 8 inci kısmınin 1 nci bölüm başligi "Personel Egitimi" ve ayni kısmın 2 nci bölüm başligi "Kamu Iktisadi Tesebbüslerinin Yapacaklari Petrol Ameliyeleri" olarak degistirilmislerdir.
EK MADDE 2- Bir belgeye dayanilarak petrol-kimya tesİşleri için 112 inca madde geregince ithal edilen ham madde, yardimci kimyasal maddeler, isletme malzemeleri ve bünyesine giren diğer malzemelerle imal olunan petro- kimyasal maddeler, dogrudan dogruya veya petrol ameliyati sayilmayan bir faaliyet yoluyla Türkiye dahilinde kullanilmak veya satilmak üzere devredildigi takdirde, 112 nci maddenin 5 inci fikrasi hükmü uygulanmaz.
EK MADDE 3- Yerden çikarilabilen kati hidrokarbonlardan asfaltit, bitümlü sistler ve bitümlü seyl gibi, petrol mahsullerinin üretilmesine elverisli olabilecek sahalar, Bakanin teklifi üzerine Bakanlar Kurulu kararı ile Petrol Kanunu kapsamina alinabilir.
Petrol Kanunu'na 1702 Sayılı Kanun'la Eklenen Geçici Maddeler
GEÇICI MADDE 1- Bu Kanun'un yürürlüge girmesinden önce verilen arama ruhsatnamelerinin müddeti, verildigi tarihte yürürlükte bulunan hükümlere tabidir. Arama ruhsatnamesinin kismen veya tamamen devri halinde de hüküm böyledir.
GEÇICI MADDE 2- Bu Kanun'un yürürlüge girmesinden önce kendi arama sahasinda kesif yapan arayiciya Petrol Kanunu'nun 55 inci maddesinin 4 üncü fikrasi geregince Petrol Dairesi'nce taninmis olan müddet, Kanun yürürlüge girdigi tarihte bu Kanun'la kabul olunan 3 yili asmis olsa bile devam eder.
GEÇICI MADDE 3- Isbu Kanun'un yürürlüge girmesinden önce Kanun'un 58 inci maddesi geregince islemeye başlamis bulunan müddetler, eski hükümlere tabi kalirlar. Su kadar ki, sözü geçen müddetlerin geri kalan kısmı,yeni Kanu'un tayin ettiği müddetlerden uzun ise bu Kanun'un yürürlüge girmesinden itibaren yeni müddetin geçmesi ile müddet tamamlanmis olur.
GEÇICI MADDE 4- Isbu Kanun'un yürürlüge girmesinden önce verilen isletme ruhsatnamelerinin müddeti, verildigi tarihte yürürlükte bulunan hükümlere tabidir. Isletme ruhsatnamelerinin kismen veya tamamen devri halinde de hüküm böyledir.
GEÇICI MADDE 5- Bu Kanun'un yürürlüge girdigi tarihte 5 yil ve daha fazla nakledilmiş olan zararlar müteakip yillara devredilemez.
GEÇICI MADDE 6- Isbu Kanun'un yürürlüge girmesinden önce Kanun'un 68 inci maddesi geregince islemeye başlamis bulunan müddetler eski hükümlere tabi kalirlar. Su kadar ki, sözü geçen müddetlerin geri kalan kısmı yeni Kanun'un tayin ettiği müddetlerden uzun ise, bu Kanun'un yürürlüge girmesinden itibaren yeni müddetlerin geçmesi ile tamamlanmis olur.
GEÇICI MADDE 7- Bu Kanun'un yürürlüge girmesinden önce verilmis olan belgelerde yazili müddetler, verildikleri tarihte yürürlükte bulunan hükümlere tabidir.
GEÇICI MADDE 8- 6558 ve 6987 sayılı Kanunlarla degisik 6326 sayılı Petrol Kanunu'nun "Vergilendirme" başligini tasiyan 6 nci kısmında yer alan hükümleri degistiren ve kaldiran hükümler, bu Kanun'un yürürlüge girdigi tarihi takip eden takvim yili başinda yürürlüge girer. Bu Kanun'un yürürlügünü takip eden takvim yili başina kadar,vergilendirme ile ilgili eski hükümlerin uygulanmasina devam olunur.
GEÇICI MADDE 9- Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanligi Petrol Dairesi Reisligi ile Akaryakit Dairesi Başkanligi personelinin atanmalari, müktesep haklari sakli kalmak üzere, 657 sayılı Devlet Memurlari Kanunu geregince Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'ne tahsis edilen kadrolara, bu Kanun hükümleri geregince yapilir. Bu islemler bir ay içinde bitirilir.
GEÇICI MADDE 10- Petrol İşleri Genel Müdürlüğü'nde teskili öngörülen Teftis Kurulu'na, öncelikle halen Akaryakit Baş Kontrolörlügü ve kontrolörlügü kadrosunu isgal eden elemanlar bir ehliyet sinavindan geçirilir ve kazananlar müfettiş olarak atanirlar.
6326 Sayılı Petrol Kanunu'na 2808 Sayılı Kanunla
Eklenen Geçici Maddeler
GEÇICI MADDE 1- Bu Kanun'un yürürlüge girdigi tarihten önce islemeye başlamis olan itiraz, itirazlari inceleme ve yargi mercilerine başvurma sureleri bu Kanun'un yayimi tarihinden önce uygulanan hükümlere tabidir.
GEÇICI MADDE 2- Bu Kanun'un yürürlüge girdigi tarihte Türkiye Petrolleri Anonim Ortakliginin her bölge için almis oldugu arama ruhsatnameleri sayisi bu Kanun'da belirtilen süreler sonuna kadar geçerlidir.
GEÇICI MADDE 3- Türkiye Petrolleri Anonim Ortakliginin bu Kanun'un yürürlüge girmesinden önce yaptigi arama ruhsatnamesi müracaatlari ila Kanuni süreleri sona eren arama ruhsatnamelerinin yeniden iktisabi için yapmis oldugu müracaatlar, arama ruhsatnamelerinin toplam adedi petrol bölgesi sayisinin on katini asmamak kaydiyla, bu Kanun'un yayimi tarihinden önce uygulanan hükümlere tabi tutulabilir.
KAYNAK : Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanligi
Petrol İşleri Genel Müdürlüğü
http://www.pigm.gov.tr/faaliyet/faaliyet1/petrolkanunu.htm#k1_b1
-Ana Sayfa'ya Dönmek İçin Tıklayınız-
-Önceki Sayfaya Dönmek İçin Tıklayınız-